ضرورت تفکیک اراضی و بازنگری در الگوی مدیریت گندم آبی بر اساس دسترسی به آب/کیفیت مطلوب بیش از ۸۵ درصد گندم کشور

به گزارش روابط عمومی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، فرامک عزیزکریمی در «گردهمایی سالیانه برنامه‌ریزی تحقیقات و تولید بذور غلات آبی کشور» با تحلیل جامع وضعیت تولید، خرید تضمینی، اقتصاد نهاده‌ها و زنجیره ارزش غلات، به تشریح چالش‌ها و راهکارهای ارتقای بهره‌وری در بخش کشاورزی پرداخت.

مدیرکل دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به غیرواقعی بودن تعمیم یک نسخه مدیریتی یکسان به کل اراضی آبی تصریح کرد: معمولاً از ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار گندم آبی صحبت می‌شود، در حالی که همه این اراضی آبیاری کامل دریافت نمی‌کنند و بخشی از آن‌ها با اتکا به بارندگی یا آبیاری‌های تکمیلی و محدود تولید می‌شوند.

وی افزود: باید مزارعی که به پنج نوبت آبیاری یا بیشتر دسترسی دارند از مزارع نیمه‌آبی یا دارای یک تا دو نوبت آب تفکیک شوند و متناسب با هر گروه، دستورالعمل‌های تغذیه‌ای، تراکم بذر و مدیریت مزرعه به‌صورت اختصاصی تدوین و اجرا گردد.

تحلیل روند خرید گندم: فاصله آمار خرید از پیش‌بینی‌ها به دلیل چالش‌های پرداخت
عزیزکریمی تولید گندم را مقوله‌ای مزرعه‌ای و میزان خرید آن را متأثر از شاخص‌های کلان اقتصادی و رفتار بازار دانست و گفت: با وجود رشد تولید در ۲۲ استان و پیش‌بینی اولیه خرید ۱۰ میلیون تن، میزان تحویل گندم به مراکز خرید حدود ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تن ثبت شد.

وی با اشاره به تأخیر در پرداخت مطالبات گندم‌کاران تصریح کرد: امسال پرداخت بهای گندم حدود ۷۰ روز پس از آغاز فصل خرید آغاز شد و در مقاطع حساس تنها ۵۰ درصد مطالبات تأمین شده بود. کشاورزی که ماه‌ها هزینه کرده و با بدهی مواجه است، در صورت عدم دریافت به‌موقع دسترنج خود ناچار به عرضه محصول به بازارهای غیررسمی یا نگه‌داشت آن به دلیل انتظارات تورمی و حفظ ارزش سرمایه می‌شود؛ موضوعی که در محصولاتی مانند برنج نیز تجربه شده است.

لزوم تعادل در قیمت‌گذاری گندم و جو و بازگشت انگیزه به زارعان
مدیرکل دفتر غلات وزارت جهاد کشاورزی به تأثیر مخرب شکاف قیمتی میان گندم و جو اشاره کرد و افزود: اختلاف قیمت منطقی میان گندم و جو نباید از ۷ تا ۱۰ درصد فراتر رود. در دوره‌ای قیمت جو حدود ۱۱ هزار تومان و گندم بالای ۲۰ هزار تومان تعیین شد که در کنار واردات جو با ارز ترجیحی و زیر قیمت تمام‌شده داخلی، انگیزه تولیدکنندگان را سلب کرد و به کاهش حدود ۳۰۰ هزار هکتاری سطح زیر کشت گندم و تضعیف تولید جو انجامید. هرچند با واقعی‌تر شدن قیمت‌ها در بازار، تعادل میان این دو محصول رو به بهبود است.

محدودیت فسفات و ضرورت تنظیم علمی تراکم بذر و تغذیه
عزیزکریمی با اشاره به جهش شدید قیمت کودهای شیمیایی، به‌ویژه فسفات و پتاس، اظهار داشت: در سال گذشته حدود ۶۰ درصد گندم کشور بدون مصرف کافی فسفات کشت شد و امسال نیز محدودیت در تأمین این نهاده ادامه دارد؛ بنابراین تغییر رویکرد تغذیه‌ای با کمک محققان، بهره‌گیری از کودهای سرک و روش‌های جایگزین برای کاهش هزینه‌های تحمیلی به کشاورز الزامی است.

وی با اشاره به پیش‌بینی بارش‌های مناسب پاییزی تأکید کرد: با توجه به احتمال سبز یکنواخت مزارع و افزایش قیمت بذر، مدیریت دقیق تراکم بوته در هکتار نقشی تعیین‌کننده در کاهش هزینه تمام‌شده تولید دارد و کشاورزان باید از مصرف مازاد بذر جداً خودداری کنند.

تأیید کیفیت مطلوب بیش از ۸۵ درصد گندم کشور و نگاه فرابخشی به کیفیت نان
مدیرکل دفتر امور غلات با رد انتساب تمام نارسایی‌های نان به کیفیت گندم تأکید کرد: نتایج ارزیابی سالانه بیش از ۲ هزار نمونه گندم سراسر کشور در آزمایشگاه‌های استاندارد غلات نشان می‌دهد که بیش از ۸۵ درصد گندم تولیدی در درجات کیفی یک و دو قرار دارند و هیچ‌گونه محدودیتی برای پخت نان‌های سنتی و مرسوم کشور ندارند.

وی خاطرنشان ساخت: کیفیت نان محصول یک زنجیره کامل است و متغیرهایی همچون روش‌های حمل‌ونقل، استاندارد ذخیره‌سازی، فرآیند آسیابانی، میزان آب‌گیری آرد و مهارت نانوایان باید در ارزیابی محصول نهایی مدنظر قرار گیرند.

حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان بذر و بهره‌گیری از چابکی بخش خصوصی
عزیزکریمی در بخش دیگری از سخنان خود به چالش‌های مالی شرکت‌های تولیدکننده بذر پرداخت و گفت: با وجود افزایش ارزش گندم، هزینه‌های تأمین بذر حداقل سه‌برابر شده و برآورد تسهیلات مورد نیاز این حوزه ۲۴ هزار میلیارد تومان است که فراتر از ظرفیت فعلی شبکه بانکی است.

وی در پایان پیشنهاد کرد: با توجه به کندی فرآیندهای دولتی در تبادلات بین‌المللی ناشی از تحریم‌ها، باید گروه‌هایی چابک با مشارکت بخش خصوصی تشکیل شوند تا بتوانند با سرعت عمل بالا و از مجاری قانونی، منابع ژنتیکی و ارقام سازگار با تغییر اقلیم را از مراکز تحقیقاتی معتبر خارجی تأمین و وارد چرخه به‌نژادی و تولید بذر کشور کنند.