پنل تخصصی برنامه های عملیاتی برای کاهش ضایعات محصولات کشاورزی

به گزارش روابط عمومی سازمان تات، در راستای برگزاری همایش ملی مدیریت ضایعات محصولات کشاورزی و غذایی وترویج فرهنگ درست مصرف، پنل تخصصی برنامه های عملیاتی برای کاهش ضایعات محصولات کشاورزی در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی برگزار شد.

دبیر علمی همایش ملی مدیریت ضایعات محصولات کشاورزی و غذایی و ترویج فرهنگ درست مصرف در جلسه گفت: تدوین ۵ محور کلیدی همایش خرداد ۱۴۰۵ برگزار می‌شود .

دبیر علمی همایش ملی مدیریت ضایعات محصولات کشاورزی و غذایی وترویج فرهنگ درست مصرف از نقشه راه اجرایی این رویداد بزرگ و برگزاری نشست‌های تخصصی برای دستیابی به راهکارهای عملیاتی خبر داد.

 دهقانی سانیج با اشاره به آغاز فرآیند اجرایی این رویداد گفت: برنامه ریزی برای برگزاری این همایش ملی از ۱۱ اردیبهشت‌ماه سال جاری با تبیین ۵ محور اصلی در دستور کار قرار گرفته است. 

وی با بیان اینکه امروز "سومین نشست" با تمرکز بر «برنامه‌های عملیاتی برای کاهش ضایعات محصولات کشاورزی» برگزار شد، افزود: این پنل تخصصی به منظور بهره‌گیری از خرد جمعی، به صورت همزمان (حضوری و وبیناری) با حضور صاحب‌نظران اجرا گردیده است.  دبیر همایش در پایان اعلام کرد: پس از طی مراحل علمی و برگزاری نشست‌های کارشناسی، همایش همایش ملی مدیریت ضایعات محصولات کشاورزی و غذایی وترویج فرهنگ درست مصرف در خرداد ماه سال آینده (۱۴۰۵) برگزار خواهد شد.

شاهدی، رئیس پنل تخصصی برنامه های عملیاتی برای کاهش ضایعات محصولات کشاورزی تأکید کرد: لزوم تدوین قوانین الزام‌آور و بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند برای مقابله با هدررفت غذا رئیس پنل تخصصی برنامه‌های عملیاتی برای کاهش ضایعات محصولات کشاورزی، بر ضرورت هم‌افزایی ملی و بین‌المللی برای حفاظت از منابع غذایی و تضمین آینده‌ای پایدار تأکید کرد.

تبادل تجربیات بین‌المللی

شاهدی با اشاره به فعالیت کارگروه برنامه‌های عملیاتی کاهش ضایعات، اظهار داشت: این کارگروه با محوریت تبادل تجربیات موفق ملی و بین‌المللی تشکیل شده است تا از الگوهای کارآمد جهانی برای بومی‌سازی راهکارهای کاهش پیش‌بینی‌شده استفاده کنیم.

بسته راهکارهای عملیاتی

وی هفت راهبرد کلیدی را برای کاهش ضایعات محصول کشاورزی برشمرد: ۱. فرهنگ‌سازی عمومی ۲. توسعه زیرساخت‌های فیزیکی ۳. بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و هوشمند ۴. وضع مشوق‌ها و جریمه‌های اقتصادی ۵. نظارت و پایش مستمر زنجیره تأمین ۶. اصلاح قوانین موجود ۷. تدوین و تصویب قوانین جدید و الزام‌آور.  

همسویی با استانداردهای جهانی و فائو

شاهدی با اشاره به رویکردهای سازمان جهانی خواربار و کشاورزی (فائو)، بر اولویت‌بندی برنامه‌های عملیاتی تأکید کرد و افزود: تقویت تلاش تمامی ذینفعان برای کاهش تلفات و دورریز مواد غذایی، عنصری حیاتی برای تضمین آینده‌ای پایدار در حوزه غذا و تأمین امنیت غذایی جامعه است.

امان‌پور، در پنل تخصصی برنامه‌های عملیاتی برای کاهش ضایعات محصولات کشاورزی، گفت: تحول در کشاورزی نیازمند ترویج فرهنگ «تغییر» است صرفه‌جویی ۷۰ درصدی در مصرف آب با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین

معاون اسبق آموزش و تحقیقات وزارت جهاد کشاورزی با تأکید بر ضرورت اصلاح ساختارهای موجود در بخش کشاورزی، کلید حل چالش‌های این حوزه را در ترویج آموزش‌های کاربردی و فرهنگ‌سازی از درون خانواده‌ها دانست و از امکان افزایش راندمان آبیاری کشور به ۸۵ درصد خبر داد.

محمدتقی امان‌پور، عضو شورای مرکزی کانون جهادگران، در تبیین ضرورت تحول در نظام بهره‌وری اظهار داشت: تا زمانی که آموزش به مرحله «ترویج» نرسد، چرخه انتقال دانش ناقص بوده و کار به درستی انجام نشده است. وی افزود برای جلوگیری از کاهش ضایعات، نیازمند فرهنگ‌سازی ریشه‌ای هستیم که باید از نهاد خانواده آغاز شود.

هفت گام اساسی برای تحول و تغییر وضع موجود

امان‌پور با معرفی نقشه راه تحول در حل چالش‌های کلان، بر اجرای هفت گام استراتژیک تأکید کرد و گفت: آسیب‌شناسی وضع موجود و مطالعه امکان‌پذیری، نخستین گام‌های این مسیر هستند. بر این باورم که تغییر یک «علم» است و باید به الگو تبدیل شود؛ سپس این الگو ترویج یابد. بدون طی کردن این هفت گام، هیچ تحول پایداری در کشور شکل نخواهد گرفت.

پتانسیل‌های مغفول در بهره‌وری آب و گندم

معاون اسبق وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به راندمان ۴۰ درصدی آبیاری در کل کشور، خاطرنشان کرد: با مدیریت صحیح و ابزارهای نوین، این رقم تا ۸۵ درصد قابل افزایش است. وی همچنین به موضوع حیاتی امنیت غذایی اشاره کرد و گفت: ضایعات میوه و سبزیجات در حال حاضر حدود ۳۰ درصد است که باید مورد توجه جدی قرار گیرد. علاوه بر این، جلوگیری از ضایعات ۳ تا ۵ میلیون تنی گندم یک امر ضروری و حیاتی برای اقتصاد ملی محسوب می‌شود.

تبدیل ضایعات به ثروت با حمایت از کارآفرینان عضو شورای مرکزی کانون جهادگران خواستار تشویق خیرین و کارآفرینان به سرمایه‌گذاری در بخش صنایع تبدیلی شد و افزود: ضایعات قابلیت تبدیل به ثروت را دارند. برای نمونه، هم‌اکنون کارآفرینان موفقی با ایجاد شبکه‌ای از کارگاه‌های فرآوری میوه و سبزیجات، گام‌های موثری در مدیریت کاهش ضایعات برداشته‌اند که باید حمایت و تکثیر شوند.

صرفه‌جویی خیره‌کننده در مصرف آب با کودهای نوین امان‌پور در ادامه از دستاوردهای فناورانه در حوزه کشت یاد کرد و گفت: استفاده از نوعی کود خاص (تحت عنوان آرام‌رِهش) در مزارع و باغات، علاوه بر صرفه‌جویی ۷۰ درصدی در مصرف آب، منجر به افزایش ۳۰ تا ۵۰ درصدی کمیت و کیفیت محصول شده است.

عضو هیات علمی پژوهشکده گلخانه و محیط‌های کنترل‌شده، در پنل تخصصی برنامه‌های عملیاتی برای کاهش ضایعات محصولات کشاورزی، گفت: ضایعات غذایی؛ ریشه در اقتصاد دارد نه فقط فناوری

احمد مستعان، عضو هیات علمی پژوهشکده گلخانه و محیط‌های کنترل‌شده، با تأکید بر اینکه کاهش کارایی زنجیره تولید صرفا ناشی از ضعف فناوری نیست، گفت: عوامل اقتصادی مانند قیمت محصول، سطح درآمد، اولویت‌های خریدار و هزینه‌های تولید نقش تعیین‌کننده‌تری در ایجاد ضایعات دارند. به گفته او، نوسان در میزان تولید مستقیما به نوسان ضایعات منجر می‌شود؛ به‌طوری‌که افزایش عرضه در شرایط ثبات تقاضا، افت قیمت و جهش کوتاه‌مدت ضایعات را به دنبال دارد. مستعان با نقد نظام غذایی کشور، افزود: سیستم غذایی به‌جای خلق ارزش، به فضایی برای سودآوری همراه با تلفات بالا تبدیل شده، در حالی که غذا یکی از ارکان امنیت ملی است.

وی با اشاره به تولید سالانه ۳۰/۲۸۳ میلیون تن محصول در داخل کشور، راهکار اصلی را در سه محور ایجاد شفافیت در زنجیره تولید، مدیریت پایدار و هدفمند تولید و تحول بنیادین در کل سیستم غذایی کشور دانست و تأکید کرد: تجربه کشورهای مرفه نشان می‌دهد نگاه تجملی و تجاری به غذا، عامل اصلی افزایش دورریز است.

عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی همدان، در این پنل تخصصی اعلام کرد: اقتصاد، تعیین‌کننده اصلی ضایعات کشاورزی/ کاهو پرتلفات‌ترین محصول سبزی و صیفی

فرزاد گودرزی، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، با تشریح نتایج بررسی ضایعات محصولات کشاورزی در ۱۵ استان کشور گفت: میزان دورریز در مراحل مختلف زنجیره تأمین یکسان نیست و به‌طور متوسط ۱۰.۶ درصد در مزارع و باغات، ۵.۳۵ درصد در خرده‌فروشی و ۴.۱۶ درصد در مصرف خانگی برآورد می‌شود.

وی با تأکید بر نقش نوسانات اقتصادی و رفتار مصرف‌کننده افزود: کاهش رشد اقتصادی به تغییر الگوی مصرف خانوار و کاهش دورریز منجر شده و مازاد عرضه در میادین میوه و تره‌بار از عوامل اصلی تلفات در بخش عمده‌فروشی است که نیازمند بازنگری ساختاری و نوسازی فرآیندهاست. گودرزی، با معرفی کاهو به‌عنوان پرتلفات‌ترین محصول سبزی و صیفی، تأکید کرد: هر اقدام مؤثر برای مهار ضایعات تنها در صورتی پایدار خواهد بود که از نظر اقتصادی برای ذینفعان مقرون‌به‌صرفه باشد.