«دهمین کاروان ترویجی روز جهانی خاک»
معاون پژوهش مرکز تحقیقات کشاورزی ایلام مطرح کرد:
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، در آیین «دهمین کاروان ترویجی روز جهانی خاک»، در شهرستان چوار برگزار شد.
این مراسم که همزمان با سراسر کشور اجرا شد، با حضور فریدون سلیمانی معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات، مسئولان محلی، کارشناسان بخش کشاورزی، و جمعی از علاقهمندان در سالن جلسات اداره آموزش و پرورش این شهرستان برگزار شد.
فریدون سلیمانی با اشاره به جایگاه خاک در فرهنگ و باورهای کهن ملل مختلف، خاک را «نماد تجدید حیات، مادر هستی و بستر آفرینش» دانست و تأکید کرد که این ماده حیاتی، یک «زیستبوم پویا و موجودی زنده» است که ارزش آن در مقیاس عمر انسان تجدیدنشدنی محسوب میشود.
معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات با بیان اینکه خاک یک سیستم سه فازی جامد-مایع-گاز است که فاز جامد آن شامل مواد مواد آلی و معدنی، فازهای مایع و گاز آن در یک محیط متخلخل شامل آب و مواد محلول و اتمسفر موجود در خاک است اظهار داشت حدود ۲۵ درصد از تنوع زیستی سیاره زمین در خاک است. وی افزود:«خاک تنظیمکننده چرخه کربن، آب و هوا، مواد مغذی، و زیستبومهای طبیعی است و حفاظت از آن معادل حفاظت از حیات بشر است.»
خدمات اکوسیستمی خاک
او در تشریح کارکردهای گسترده خاک، به مواردی همچون تولید غذا، سوخت و مواد خام، نقش خاک در تنظیم کربن و چرخه مواد غذایی، فراهمسازی زیستگاه برای میلیونها جاندار سطح و زیرسطح خاک و همچنین نقش آن در تأمین منابع ژنتیکی و تولید حدود ۴۰ درصد داروها اشاره کرد.
به گفته او، خاک نهتنها تصفیهکننده طبیعی هوا و آب است بلکه بستری برای حفظ میراث فرهنگی و تاریخی، منابع و مصالح ساختوساز، اطلاعات دیرینهشناسی، زمینشناسی و ژئومورفولوژیک نیز به شمار میآید.
سلامت خاک؛ سلامت انسان
سلیمانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به گزارش مجمع جهانی اقتصاد با عنوان «تغییر سیستم غذایی جهانی برای سلامت و تابآوری انسان» گفت: «ترکیب مشابهی از ریزموجودات در خاک و روده انسان وجود دارد که با کاهش تماس انسانهای امروز با خاک موجب افت تنوع میکروبیوم روده و افزایش بیماریهای مزمن مانند آلرژی، آسم و اختلالات خودایمنی شده است.»
ایشان همچنین از ارتباط مستقیم خاک سالم با سلامت روان سخن گفت و توضیح داد: «ریزجانداران خاک به تنظیم سیستم ایمنی و خلقوخوی انسان کمک میکنند. وجود خاک سالم، پایه ایجاد فضای سبز پایدار است و فضای سبز نیز از مؤثرترین عوامل بهبود سلامت روان شهروندان است.»
بحرانها و چالشهای پیشروی خاک
سلیمانی با اشاره به اینکه از مجموع ۱۳۰ میلیون کیلومتر مربع خاک موجود در زمین، تقریبا ۱۱ درصد مستعد کشاورزی است، ادامه داد: «هماکنون حدود دو میلیارد هکتار از خاکهای مورد استفاده جهان به دلیل مدیریت نادرست، دچار تخریب و فرسایش به اشکال مختلف شدهاند. متاسفانه میزان فرسایش و هدررفت خاک در ایران بسیار بالاتر از نرم جهانی و بین ۱۵ تا ۱۶ تن در هکتار است. یعنی سالانه دو میلیارد تن خاک از سطح ۱۲۵ میلیون هکتار از اراضی کشور دچار فرسایش میشود.
وی مهمترین چالشهای منابع خاک را چنین برشمرد: فرونشست، فرسایش شدید آبی، بادی و زیستی، آلودگی شیمیایی و میکروبی، تجمع عناصر سنگین مانند سرب و کادمیم، کاهش بهرهوری و افزایش شوری خاک، تخریب حاصلخیزی، آلودگی ناشی از شیرابه پسماندهای صنعتی، کشاورزی، پسماند محیطهای شهری و روستایی شامل خانگی و بیمارستانی و ...
عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات با تأکید بر اینکه «سرب و کادمیم بیشترین ورود را از فعالیتهای انسانی به خاک دارند» افزود: «توسعه صنعتی، توسعه مناطق مسکونی، برج سازی، آسفالتکردن گسترده فضاهای شهری و کمبود فضاهای سبز همگی به افزایش آلودگی خاک و وقوع سیلابهای شهری کمک میکنند که نتیجه آن تخریب زیرساختها، افزایش هزینههای شهری و کاهش کیفیت هواست.»
تغییر کاربری اراضی؛ تهدیدی فراگیر
او مهمترین دلایل تغییر کاربری اراضی در کشور را اجرای پروژههای عمرانی، توسعه کشاورزی و گسترش شهرها و روستاها دانست و هشدار داد: «ادامه این روند منابع خاک حاصلخیز کشور را بهشدت محدود خواهد کرد.
