تولید استارترهای بومی؛ گامی راهبردی برای خودکفایی صنعت لبنیات و امنیت غذایی کشور

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی، ابراهیمی، رئیس این پژوهشگاه، در مراسم روز جهانی غذا و در جریان ارائه تجربه موفق انتقال دانش فنی به بخش خصوصی، با اشاره به نقش راهبردی استارترها در صنعت لبنیات کشور، گفت: استارترها به‌عنوان میکروارگانیسم‌های آغازگر فرایند تخمیر، نقش اساسی در تولید اسید لاکتیک، ایجاد بافت و طعم مطلوب و افزایش ماندگاری محصولات لبنی دارند و تولید صنعتی محصولاتی مانند ماست، پنیر، دوغ و کره به این فناوری وابسته است.

وی افزود: سالانه بیش از ۹ میلیون تن محصولات لبنی در کشور تولید می‌شود و بخش قابل توجهی از صادرات حدود یک‌ونیم میلیارد دلاری صنعت لبنیات نیز به استفاده از استارترها وابسته است؛ بنابراین این فناوری یکی از حلقه‌های کلیدی زنجیره ارزش صنایع لبنی به شمار می‌رود.

واردات ۴۰ میلیون دلاری؛ ضرورت توسعه فناوری بومی

رئیس پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی با اشاره به واردات سالانه حدود ۴۰ میلیون دلار استارتر به کشور، اظهار کرد: این وابستگی علاوه بر خروج ارز، دو چالش اساسی ایجاد می‌کند؛ نخست، عدم تطابق کامل طعم و کیفیت محصولات وارداتی با ذائقه مصرف‌کننده ایرانی و دوم، تهدید پایداری تولید در شرایط تحریم.

وی با بیان اینکه بازار جهانی استارترها حدود ۱.۲ میلیارد دلار ارزش دارد و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۵ به بیش از ۲ میلیارد دلار برسد، تأکید کرد: پیچیدگی فناوری تولید این محصولات و محدود بودن تعداد تولیدکنندگان اصلی در جهان، ضرورت سرمایه‌گذاری بر دانش داخلی و تکمیل زنجیره فناوری این محصول راهبردی را دوچندان می‌کند.

۱۲ سال پژوهش تا صنعتی‌سازی استارترهای بومی

ابراهیمی با اشاره به مسیر ۱۲ ساله پژوهش و صنعتی‌سازی استارترهای بومی گفت: تحقق چنین دستاوردهایی در حوزه انتقال فناوری و نوآوری، نیازمند صبر راهبردی، سرمایه‌گذاری مستمر و اعتماد به توان علمی محققان داخلی است.

وی ادامه داد: در این مسیر، واگذاری سویه‌ها و دانش فنی به شرکت‌های خصوصی انجام شد و ارزیابی محصولات با نظارت انجمن صنایع لبنی و همکاری شرکت‌های فعال این صنعت صورت گرفت تا کیفیت و عملکرد استارترهای تولید داخل در مقیاس صنعتی مورد ارزیابی قرار گیرد.

شناسایی بیش از ۲ هزار سویه بومی؛ حفظ سرمایه ژنتیکی کشور

رئیس پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این طرح را تکمیل بانک ژن سویه‌های بومی دانست و تصریح کرد: ایران به دلیل برخورداری از پیشینه و تنوع گسترده محصولات لبنی سنتی، از ظرفیت ارزشمندی در زمینه تنوع زیستی باکتری‌های اسیدلاکتیک برخوردار است.

وی افزود: با همکاری بخش خصوصی، بیش از ۲ هزار سویه باکتری بومی کشور جداسازی شده و در بانک ژن پژوهشگاه نگهداری می‌شود. این ذخایر ژنتیکی علاوه بر ارزش علمی، با ایجاد ارزش اقتصادی می‌توانند به‌عنوان سرمایه‌ای ملی برای نسل‌های آینده حفظ و بهره‌برداری شوند.

استارترهای بومی؛ متناسب با ذائقه ایرانی و مزیت رقابتی صنعت لبنیات

 ابراهیمی با اشاره به مزیت‌های استارترهای بومی در مقایسه با نمونه‌های وارداتی بیان کرد: استارترهای خارجی عمدتاً برای ذائقه و شرایط تولید کشورهای دیگر توسعه یافته‌اند؛ درحالی‌که سویه‌های بومی امکان تولید عطر، طعم و ویژگی‌های حسی متناسب با محصولات سنتی ایرانی، از جمله کره محلی، را فراهم می‌کنند.

وی همچنین سازگاری بیشتر این سویه‌ها با ویژگی‌های محصولات لبنی مورد مصرف ایرانیان را از دیگر مزیت‌های توسعه این فناوری عنوان کرد.

کاهش خروج ارز و تقویت صادرات محصولات لبنی

رئیس پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی در تشریح دستاوردهای اقتصادی و راهبردی این طرح گفت: جلوگیری از خروج ارز، کمک به پایداری تولید و صادرات محصولات لبنی در شرایط تحریم، ارتقای کیفیت و ماندگاری محصولات، ایجاد اشتغال برای متخصصان داخلی و توسعه ظرفیت صادرات فناوری از مهم‌ترین نتایج تولید استارترهای بومی است.

وی در پایان ضمن قدردانی از همکاری دکتر حجازی، انجمن صنایع لبنی، بخش خصوصی و شرکت‌های رامک، پگاه آذربایجان و سایر مجموعه‌های مشارکت‌کننده، خاطرنشان کرد: حاصل این انتقال فناوری صرفاً انتشار چند مقاله علمی نیست، بلکه دستیابی به محصولی راهبردی و قابل تولید انبوه است که می‌تواند الگویی برای رفع سایر چالش‌های بخش کشاورزی و صنایع غذایی کشور باشد.

ابراهیمی تأکید کرد: استارتر بومی تنها یک محصول فناورانه نیست، بلکه نمادی از پیوند حفظ هویت، تأمین امنیت غذایی، استقلال فناورانه، صیانت از سرمایه‌های ژنتیکی و اعتماد به توان محققان داخلی است