معرفی الگوی نوآورانه «کشت زمستانه کلزا» در برخی از مناطق سرد و معتدل سرد کشور

به گزارش روابط عمومی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر،  در سال‌های اخیر توسعه کشت کلزا به عنوان یک گیاه استراتژیک در تناوب با گندم، با چالش‌های اقلیمی و مدیریتی متعددی در برخی از مناطق سرد و معتدل سرد کشور مواجه بوده است. تداخل زمانی با برداشت محصولات بهاره و محدودیت منابع آبی در اوایل پاییز، بسیاری از کشاورزان را از تاریخ کاشت بهینه کلزا محروم نموده است. در همین راستا، **دکتر امیرحسین شیرانی‌راد**، استاد پژوهش مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، در گفت‌وگویی تخصصی به تشریح ابعاد دستاورد جدید این مؤسسه در بومی‌سازی الگوی کشت زمستانه کلزا پرداخته است. 

چرا کشت زمستانه کلزا ضامن توسعه پایدار تولید این محصول استراتژیک است؟  

دکتر شیرانی‌راد با اشاره به اهمیت کلزا در تأمین روغن خوراکی و کنجاله مورد نیاز کشور، و چالش هایی که زراعت این گیاه با آن در کشت پاییزه مواجه است، اظهار داشت:  

1. زراعت پاییزه در کشور عمدتاً گندم‌محور است و به همین دلیل تقویم آبیاری‌ها به ویژه در اوایل پاییز بر اساس تاریخ کاشت گندم تنظیم می‌شود. این در حالی است که تاریخ کاشت مناسب کلزا حداقل ۱۵ روز زودتر از گندم می باشد، به همین دلیل امکان انجام آبیاری های اولیه برای استقرار مناسب کلزا با محدودیت مواجه می شود.  

2. تداخل آبیاری‌های پایانی محصولات بهاره با آبیاری‌های اولیه کلزا، مدیریت منابع آب را در مزرعه با مشکل مواجه نموده است.

3. برداشت دیرهنگام محصولات بهاره، امکان کشت به موقع کلزا در برخی از مناطق سرد و معتدل سرد کشور (اواخرتابستان تا اوایل پاییز) را از کشاورزان سلب نموده است.   

بنابراین عوامل فوق، ضرورت بازنگری در جایگاه کشت این محصول را از اوایل فصل پاییز به اواخر فصل زمستان دوچندان کرده است. 
 
 
جایگاه جدید کشت زمستانه کلزا؛ راهکار توسعه پایدار تولید آن در برخی از مناطق سرد و معتدل سرد کشور 

این محقق دانه‌های روغنی، دستاورد جدید مؤسسه "کشت زمستانه کلزا با ارقام دارای تیپ رشد بهاره در مناطق هدف" را با رعایت اصول فنی و مدیریتی زیر، کلید توسعه پایدار تولید کلزا در برخی از مناطق سرد و معتدل سرد کشور معرفی کرد:  

1- تاریخ کاشت از اواخر تابستان در مناطق سرد تا اوایل پاییز در مناطق معتدل سرد (بازه زمانی 20 شهریور تا 20 مهر) به بازه زمانی دهه سوم بهمن تا دهه سوم اسفند در برخی از مناطق سرد و معتدل سرد کشور که امکان کشت به موقع کلزا را ندارند، منتقل می‌شود. این تغییر زمان‌بندی، طول دوره اشغال زمین توسط کلزا را حداقل 120 روز کوتاه‌تر می‌کند که در شرایط تنش‌های اقلیمی و محدودیت‌های آبی، یک مزیت بسیار بزرگ در بهره وری از آب و خاک محسوب می‌شود. 

2- با توجه به اینکه در جایگاه جدید کشت زمستانه‌، گیاه دوره سرمای طبیعی زمستان (ورنالیزاسیون) را از دست می‌دهد، لذا به هیچ وجه نباید از ارقام زمستانه (Winter) کلزا استفاده نمود؛ بلکه صرفاً باید از ارقام بهاره (Spring) کلزا استفاده کرد.  

3- مدیریت بهینه تغذیه کلزا، سبب افزایش سرعت رشد گیاه و به گل رفتن کلزا با ارتفاع مناسب خواهد شد که توجه به این موضوع  جهت رسیدن به شاخص سطح برگ مطلوب در زمان مناسب و همچنین ارتفاع مناسب اولین خورجین ها از سطح زمین برای برداشت مکانیزه محصول، بسیار ضروری است. 

4- باتوجه به محدودیت دوره رشد کلزا در این جایگاه جدید جهت نیل به عملکرد اقتصادی، یکنواختی در رسیدگی و کاهش ریزش محصول، تراکم مطلوب 60 بوته در متر مربع می باشد. 

5- مبارزه به موقع با علف های هرز و آفات به ویژه کک و شته در اوایل دوره رشد بسیار حیاتی است.