در سال «آموزش و ترویج» و به همت معاونت آموزش مرکز تات استان لرستان برگزار شد؛
ترکخوردگی انار؛ عارضهای قابلکنترل با مدیریت علمی آب، خاک و تغذیه
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، در این برنامه مراد قنبرپوری، محقق ارشد بخش تحقیقات خاک و آب و مدرس مرکز تات استان لرستان، به تشریح عوامل مؤثر بر بروز ترکخوردگی میوه انار، پیامدهای اقتصادی این عارضه و راهکارهای علمی و مدیریتی کاهش خسارت آن پرداخت.
قنبرپوری در ابتدای این برنامه اظهار کرد: انار از محصولات مهم و ارزشمند باغی به شمار میرود و کیفیت ظاهری، سلامت پوست و قابلیت نگهداری میوه، نقش تعیینکنندهای در بازارپسندی و ارزش اقتصادی آن دارد. ترکخوردگی میوه یکی از مهمترین عارضههای باغهای انار است که در صورت مدیریتنشدن، میتواند موجب کاهش کیفیت محصول، افزایش ضایعات، تسریع آلودگیهای ثانویه و افت درآمد باغداران شود.
وی افزود: ترکخوردگی انار معمولاً حاصل تأثیر همزمان چند عامل محیطی، تغذیهای، فیزیولوژیکی و مدیریتی است و نمیتوان آن را تنها به یک علت مشخص نسبت داد. نوسان شدید رطوبت خاک، آبیاری نامنظم، تنش خشکی و سپس تأمین ناگهانی آب، تغییرات دمایی، نامتعادلبودن تغذیه درختان، ویژگیهای رقم و شرایط اقلیمی از جمله عوامل مؤثر در بروز و تشدید این عارضه هستند.
این محقق ارشد بخش تحقیقات خاک و آب با اشاره به نقش مدیریت آبیاری بیان کرد: یکی از مهمترین دلایل ترکخوردگی میوه، قرار گرفتن درخت در شرایط تنش کمآبی و سپس دریافت حجم زیادی از آب است. در چنین وضعیتی، بخش داخلی میوه با سرعت بیشتری رشد میکند، اما پوست میوه توانایی لازم برای هماهنگی با این افزایش حجم را ندارد و در نتیجه، شکافهایی در سطح پوست ایجاد میشود.
قنبرپوری تأکید کرد: باغداران باید از ایجاد دورههای طولانی خشکی و آبیاری سنگین پس از آن جلوگیری کنند. تنظیم دور و میزان آبیاری بر اساس بافت خاک، شرایط آبوهوایی، سن درخت، مرحله رشد میوه و نیاز واقعی گیاه، یکی از مؤثرترین اقدامات برای کاهش ترکخوردگی انار است. استفاده اصولی از روشهای نوین آبیاری نیز در صورتی که با طراحی مناسب و برنامهریزی دقیق همراه باشد، میتواند به یکنواختی رطوبت خاک کمک کند.
وی درباره اهمیت مدیریت خاک گفت: حفظ رطوبت یکنواخت در محدوده توسعه ریشه، افزایش ماده آلی خاک و جلوگیری از فشردگی یا تخریب ساختمان خاک، در بهبود شرایط جذب آب و عناصر غذایی مؤثر است. استفاده از کودهای آلی کاملاً پوسیده، اصلاح تدریجی شرایط فیزیکی خاک و بهکارگیری مالچ مناسب با رعایت اصول فنی، میتواند نوسانات رطوبتی خاک را کاهش دهد.
مدرس مرکز تات استان لرستان در ادامه، تغذیه متعادل درختان انار را یکی دیگر از ارکان مدیریت این عارضه دانست و افزود: مصرف کود باید بر پایه نتایج آزمون خاک، آب و در صورت نیاز تجزیه برگ انجام شود. مصرف خودسرانه یا نامتعادل کودها، بهویژه استفاده بیش از اندازه از کودهای ازته، میتواند موجب رشد نامتوازن بافتهای گیاهی و افزایش حساسیت میوه به ترکخوردگی شود.
وی تصریح کرد: تأمین متعادل عناصر غذایی مؤثر در استحکام بافت میوه، همراه با مدیریت صحیح آبیاری، میتواند مقاومت پوست انار را افزایش دهد؛ اما هیچ توصیه کودی نباید بدون شناخت وضعیت باغ و نتایج آزمونهای تخصصی ارائه یا اجرا شود. نوع کود، مقدار مصرف و زمان استفاده باید با نظر کارشناسان و متناسب با شرایط هر باغ تعیین شود.
قنبرپوری همچنین به نقش انتخاب رقم و مدیریت باغ اشاره کرد و گفت: میزان حساسیت ارقام انار به ترکخوردگی یکسان نیست و در زمان احداث یا اصلاح باغ باید از ارقام سازگار با اقلیم منطقه و دارای مقاومت نسبی بیشتر استفاده شود. مدیریت اصولی تاج درخت، هرس مناسب، جلوگیری از تنشهای شدید محیطی، کنترل آفات و بیماریها و برداشت بهموقع محصول نیز در حفظ کیفیت میوه اهمیت دارد.
وی ادامه داد: تأخیر بیش از حد در برداشت، بهویژه در ارقام حساس و در شرایطی که احتمال بارندگی یا نوسانات شدید دمایی وجود دارد، میتواند خسارت ترکخوردگی را افزایش دهد. بنابراین، تعیین زمان مناسب برداشت بر اساس رسیدگی فیزیولوژیک میوه، ویژگی رقم و شرایط جوی منطقه ضروری است.
این مدرس حوزه کشاورزی با تأکید بر ضرورت پایش مستمر باغها خاطرنشان کرد: مدیریت ترکخوردگی انار باید از ابتدای فصل رشد آغاز شود و به روزهای پایانی رسیدن میوه محدود نباشد. ثبت زمان و حجم آبیاری، بررسی رطوبت خاک، مشاهده روند رشد میوه، شناسایی نشانههای تنش و دریافت مشاوره از کارشناسان، امکان تصمیمگیری دقیقتر و پیشگیری از خسارت را فراهم میکند.
قنبرپوری گفت: راهکار اصلی مقابله با ترکخوردگی انار، اجرای یک برنامه تلفیقی شامل مدیریت یکنواخت و علمی آبیاری، بهبود شرایط خاک، تغذیه متعادل، انتخاب رقم مناسب، پایش مستمر باغ و برداشت بهموقع است. اجرای جداگانه و مقطعی هر یک از این اقدامات، بدون توجه به سایر عوامل، ممکن است نتیجه مطلوبی به همراه نداشته باشد.
وی در پایان اظهار کرد: انتقال یافتههای پژوهشی به عرصههای تولید، زمانی اثربخش خواهد بود که توصیههای علمی متناسب با شرایط اقلیمی، منابع آب، ویژگیهای خاک و وضعیت هر باغ ارائه شود. بهرهبرداران باید پیش از اجرای برنامههای آبیاری، تغذیهای یا اصلاحی، از نظر کارشناسان و محققان استفاده کنند تا ضمن کاهش هزینهها، کیفیت و کمیت محصول نیز ارتقا یابد.
برنامه «استودیو کشاورز» با هدف تسهیل دسترسی کارشناسان، مروجان و بهرهبرداران به آموزشهای تخصصی و کاربردی، از طریق شبکه آموزش مجازی کشاورزی (شامک) پخش شد. این برنامهها در چارچوب فعالیتهای آموزشی و ترویجی مرکز تات استان لرستان، زمینه انتقال دانش، ارتقای بهرهوری، کاهش خسارتهای تولید و توسعه مدیریت علمی در واحدهای کشاورزی را فراهم میکنند.
جهت دریافت اخبار در کانال ایتای سازمان تات کلیک نمایید
