دانش بومی کشاورزان بلوچ؛ الگویی موفق در اقلیم خشک بلوچستان

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و اموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان، خالد میری با اشاره به چالش های کنونی بخش کشاورزی، انقلاب سرد را عامل اصلی گسست از دانش بومی دانست و خاطرنشان کرد: رویکرد یک بعدی به افزایش عملکرد از طریق مصرف بیرویه کودهای شیمیایی و منابع آبی، اگرچه در کوتاه مدت بهره وری را افزایش داد، اما در درازمدت به تخریب ساختار خاک، کاهش سلامت محصول و آسیب های جبران ناپذیر زیست محیطی انجامید؛ این روش، تفکر برتری فنی را نهادینه کرد، در حالی که هزینه های پنهان آن امروز گریبان گیر اکوسیستم های طبیعی شده است.

وی با بیان رابطه دوستانه دانش بومی با طبیعت، تصریح کرد: در نظام دانش بومی، کشاورزی صرفاً یک شیوه تولید نیست؛ بلکه یک نظام زیستی مبتنی بر همزیستی است. برای مثال، کشت توأم زراعت و دامداری، یا شیوه هوشمندانه «کشاورزی جنگلداری» که در آن برنج در سایه نخلستان ها پرورش یافته و پس از برداشت، شبدر به عنوان کود سبز و تغذیه کننده خاک کشت می شود، نمونه هایی از چرخه های طبیعی و خودبسنده اند.

رئیس مرکز تحقیقات حوزه بلوچستان همچنین به روش های نوآورانه نیاکان در مدیریت آب اشاره کرد و افزود: نگهداری آب در استخرهای پرورش ماهی و سپس استفاده از آن برای آبیاری، همراه با کود طبیعی حاصل از فضولات ماهی، نمون های درخشان از بهره وری پایدار و افزایش حاصل خیزی خاک بدون نیاز به نهاده های شیمیایی است.

مصادیق عینی دانش بومی در ذخیره سازی محصولات

میری در ادامه به مصادیق عینی دانش بومی در ذخیره سازی محصولات پرداخت و گفت: نگهداری خرما بر روی خوشه درخت در مقیاس های کوچک و بزرگ، یا انبار کردن گندم و برنج در سیلوهای سنتی توسط کشاورزان، از جمله مهارت هایی است که نه تنها کیفیت محصول را حفظ می کند، بلکه اتکا به انرژی و تجهیزات صنعتی را کاهش می دهد.

وی با تأکید بر استفاده از کودهای دامی پوسیده و کمپوست برگ و شاخه درختان، این روش ها را عامل اصلی پایداری خاک و کاهش آلودگی های زیست محیطی دانست.

رئیس مرکز تحقیقات حوزه بلوچستان در پایان با رد هرگونه تقابل میان دانش بومی و کلاسیک، اظهار داشت: دانش نیاکان ما نه تنها ضربه ای به رویکردهای نوین وارد نمی کند، بلکه در صورت تلفیق هوشمندانه با تحقیقات روز، می تواند به افزایش سوددهی پایدار و کاهش ریسک های زیست محیطی منجر شود؛ به بیان روشن تر، دانش بومی یک نظام زیستی کامل است که محور آن حفظ محیط زیست و تداوم رابطه متوازن انسان و طبیعت بوده و امروز بیش از هر زمان دیگر به بازخوانی و احیای آن نیازمندیم.