نقشه راه جدید تات؛ ورود بخش خصوصی به قلب ترویج کشاورزی با ۲۰۰۰ مزرعه الگویی
تهران- ایانا- در راستای نشست هماندیشی معاون سازمان تات و رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی با رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی کشور و بررسی نقشه راه انتقال دانش و فناوری از طریق ایجاد مزرعه الگویی، رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی جزئیات این طرح و نحوه اجرای آن را تشریح کرد.
ابوالفضل فرجی در گفتوگو با ایانا با اشاره به وجود حدود چهار میلیون و ۳۰۰ هزار بهرهبردار کشاورزی در کشور اظهارداشت: «تنوع فعالیت در حوزههای زراعت، باغبانی، شیلات، منابع طبیعی، دام، طیور و گیاهان دارویی بسیار بالاست، اما ظرفیت بخش دولتی برای پوشش این حجم از بهرهبرداران در سالهای اخیر کاهش یافته است.»
او افزود: «در این شرایط، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی یک ضرورت است و این نشست نیز با هدف بهرهگیری از توان سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی برای انتقال یافتههای تحقیقاتی به مزارع و توسعه فعالیتهای ترویجی و آموزشی برگزار شد.»
او با اشاره به تفاهمنامه سال گذشته میان سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) و سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی گفت: «نشستهای اخیر در راستای عملیاتیسازی این تفاهمنامه و فعالسازی کارگروههای آن برگزار شده تا موانع اجرایی برطرف و اجرای آن آغاز شود.»
معاون سازمان تات مهمترین تحول این رویکرد را افزودن لایهای جدید به نظام ترویج کشور دانست و افزود: «در این مدل، کشاورزان پیشرو و کارشناسان بخش خصوصی بهصورت ساختارمند وارد فرآیند انتقال دانش میشوند و ظرفیت ترویجی کشور افزایش مییابد.»
او با بیان اینکه امسال ۲۰۰۰ مزرعه الگویی در کشور ایجاد خواهد شد که با مشارکت کشاورزان پیشرو، کارشناسان نظام مهندسی کشاورزی و بیش از سههزار و ۶۰۰ مرکز خدمات غیر دولتی اجرا میشود، اظهار داشت: «در این طرح، حدود ۴۰ هزار کشاورز تحت پوشش قرار میگیرند و هر کشاورز پیشرو مسئول هدایت ۲۰ کشاورز دیگر خواهد بود.»
فرجی درباره تفاوت این مدل با روشهای قبلی گفت: «در این رویکرد، انتقال دانش و فناوری بهصورت متمرکز در مزارع الگویی انجام میشود و همزمان مهارت کارشناسان و کشاورزان پیشرو با حضور محققان و مروجان ارتقا مییابد.»
او به تجربه کشورهای دیگر در این زمینه اشاره کرد و افزود: «اجرای مدلهای مشابه در مکزیک در سال ۲۰۱۸ توسط مرکز تحقیقات بینالمللی سیمیت موجب افزایش بیش از ۲۰ درصدی تولید گندم و ذرت و بیش از ۴۰ درصدی سودآوری مزارع شد؛ همچنین این الگو در کشورهایی مانند انگلستان، مصر و ترکیه نیز اجرا شده است.»
فرجی هدفگذاری این طرح را اجرای سهساله برای ایجاد ۵ هزار مزرعه الگویی و در ادامه برنامه پنجساله برای افزایش آن به بیش از ۲۰ هزار مزرعه عنوان و خاطرنشان کرد: «در این صورت حدود ۴۰۰ هزار بهرهبردار تحت پوشش قرار خواهند گرفت.»
او درباره سازوکار اجرایی طرح اظهار داشت: «در این مدل، انتقال دانش فنی بر عهده کشاورزان پیشرو و کارشناسان بخش خصوصی است و سازوکاری با عنوان «سهمبری کارشناس از دانش» طراحی شده که بر اساس آن بخشی از افزایش تولید بهعنوان حقالزحمه به کارشناسان پرداخت میشود؛ بخش دولتی نیز نقش سیاستگذار، ناظر و راهبر را بر عهده دارد.»
فرجی بیان کرد : «دو شاخص اصلی شامل میزان اجرای فناوریها در مزرعه و مقایسه عملکرد کشاورزان تحت پوشش با میانگین منطقه در شرایط اقلیمی مشابه برای سنجش اثربخشی طرح در نظر گرفته شده است.»
به گفته او روشهایی مانند کشاورزی حفاظتی، آبیاری نوین، مدیریت آفات و استفاده از بذرهای جدید بهصورت دقیق قابل پایش خواهند بود.
فرجی با اشاره به تقویت بخش خصوصی در حوزه ترویج و آموزش بهعنوان مهمترین چالش اجرای این طرح افزود: «در ابتدای اجرا، طرح با سرعت کمتر اما دقت بیشتر، همراه با آموزش کارشناسان و جلب اعتماد کشاورزان پیش خواهد رفت.»
رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی پیشبینی کرد اجرای این برنامه حداقل ۲۰ درصد افزایش بهرهوری در کشور به همراه داشته باشد.
او خاطرنشان کرد: «این طرح در محصولات اساسی مانند گندم، کلزا، برنج و ذرت اجرا خواهد شد و هدف آن افزایش تولید، کاهش خلأ تولید و ارتقای امنیت غذایی کشور است.»
فرجی تأکید کرد: «موفقیت این برنامه نیازمند مشارکت همه ظرفیتهای بخش خصوصی، شرکتهای دانشبنیان، سازمان نظام مهندسی و سایر نهادهای مرتبط است.»
