رییس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی ایلام مطرح کرد؛
آبخوانداری؛ راهکار علمی عبور از بحران کمآبی / تأکید بر توسعه الگو در کشور
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، علی نجفیفر رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام در ابتدای این بازدید با تأکید بر اهمیت راهبردی ایستگاه آبخوانداری دهلران اظهار کرد: ایستگاه تحقیقاتی دهلران بهعنوان بزرگترین عرصه آبخوانداری کشور، نهتنها یک ظرفیت ملی بلکه پشتوانهای علمی و عملی برای مدیریت پایدار منابع آب در مناطق خشک و نیمهخشک بهشمار میرود.
وی افزود: توسعه و تقویت این ایستگاه با تکیه بر یافتههای پژوهشی، پایشهای مستمر و تعامل با بهرهبرداران محلی میتواند الگویی موفق برای سایر استانها باشد و نقش مؤثری در کاهش آثار خشکسالی، جلوگیری از فرونشست زمین و پایداری تولید کشاورزی ایفا کند.
در ادامه، رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور گفت: ایران در منطقه خشک جهان قرار دارد و میانگین بارندگی که پیشتر حدود ۲۴۰ میلیمتر بود، به دلیل تغییر اقلیم و خشکسالیهای اخیر به حدود ۲۳۰ میلیمتر کاهش یافته است؛ از اینرو برای عبور از چالش کمآبی و پیامدهایی همچون فرونشست زمین و سیلابهای مخرب، ناگزیر به توسعه الگوهای نوین مدیریتی هستیم.
عطاالله ابراهیمی افزود: پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری طی سه دهه فعالیت تحقیقاتی و اجرایی، الگوی «آبخوانداری» را بهعنوان مدلی موفق معرفی و ثبت کرده و تاکنون ۳۷ ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی در این زمینه در کشور ایجاد شده است.
وی با بیان اینکه این عرصهها در مجموع حدود ۶۳ هزار هکتار را پوشش میدهند، اظهار داشت: ایستگاه دهلران در استان ایلام بزرگترین عرصه آبخوانداری کشور با وسعت حدود پنج هزار هکتار و طول پشتههایی نزدیک به ۲۵ کیلومتر در این منطقه اجرا شده و نمونهای موفق برای مناطق مشابه بهشمار میرود. این سامانه برخلاف برخی سیستمهای پخش سیلاب، آب را مستقیماً از ارتفاعات دریافت و به سفرههای زیرزمینی تزریق میکند و ظرفیت توسعه در سطح ملی و حتی بینالمللی را دارد.
در ادامه، دکتر کوروش شیرانی رئیس اداره ایستگاههای تحقیقاتی و طرحهای پیشآهنگ پژوهشکده، با اشاره به گذشت سه دهه از اجرای برخی طرحها گفت: تثبیت مالکیت عرصهها و ارتقای زیرساختهای پژوهشی در دستور کار قرار گرفته و مرمت و بازسازی سازههای قدیمی در ۳۶ تا ۳۷ ایستگاه تحقیقاتی کشور در حال پیگیری است تا کارایی این سامانهها حفظ شود.
وی افزود: تمرکز ما علاوه بر اقدامات سازهای، بر توسعه پایشهای علمی شامل پایش هیدرومتری، هواشناسی و پیزومتری است و در راستای هوشمندسازی، خودکارسازی و دریافت دادههای برخط اقداماتی در حال انجام است. ایستگاه دهلران از جمله ایستگاههایی است که تکمیل این سه سامانه پایش در آن در دستور کار قرار دارد.
همچنین دکتر گرشاسبی معاون برنامهریزی و پشتیبانی پژوهشکده با تأکید بر ضرورت جلب مشارکت بخش غیردولتی در توسعه این طرحها گفت: برآوردها نشان میدهد هر هکتار آبخوانداری سالانه حدود هزار مترمکعب آب به سفرههای زیرزمینی تغذیه میکند و در صورت اجرای این طرح در سطح ۱۳ تا ۱۴ میلیون هکتار از اراضی کشور، سالانه بین ۷.۵ تا ۸ میلیارد مترمکعب آب قابل تأمین خواهد بود.
وی افزود: دولت بهتنهایی توان اجرای گسترده و نگهداری این سطح از طرحها را ندارد، بنابراین باید با تدوین قوانین مناسب، مشارکت ذینفعان و بخش خصوصی را جلب کرد. آبخوانها علاوه بر ارزش آبی، ظرفیتهایی همچون توسعه گیاهان دارویی، جنگلکاری، اکوتوریسم و خدمات بینراهی دارند که میتواند برای بهرهبرداران ایجاد درآمد کند.
گرشاسبی با اشاره به دشت موسیان در استان ایلام گفت: عملکرد ایستگاه تحقیقاتی دهلران نشان داده که با وجود برداشت آب برای کشاورزی و شرب، این دشت همچنان از پتانسیل مناسبی برخوردار است که بیانگر اثرگذاری طرح آبخوانداری در تغذیه پایدار منابع آب زیرزمینی است.
