هشدار درباره بیماریهای برقزدگی و بوتهزردی فوزاریومی نخود و سوسک سیاه گندم در مزارع سیوان روستای چاویز
برگزاری برنامه آموزشی ویژه بهرهبرداران در قالب طرح یاوران تولید
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، جواد اشرفی، عضو هیأت علمی و محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی از برگزاری برنامه آموزشی–ترویجی با دو موضوع شناخت سوسک سیاه گندم و مدیریت تلفیقی آن و بیماریهای برقزدگی و بوتهزردی فوزاریومی نخود در مزارع در قالب طرح یاوران تولید ویژه کشاورزان، بهرهبرداران و کارشناسان ترویج در شهرستان سیوان روستای چاویزخبر داد.
وی با بیان اینکه سوسک سیاه گندم با نام علمی Zabrus spp. یکی از آفات مهم مزارع گندم در مناطق سردسیر و معتدل کشور بهویژه استانهای غربی است، اظهار داشت: این آفت در سالهای اخیر بهدلیل تغییرات اقلیمی، کشت مداوم غلات و رعایتنشدن اصول زراعی، گسترش قابل توجهی یافته و خسارات اقتصادی قابلتوجهی به مزارع وارد کرده است.
اشرفی هدف از برگزاری این برنامه آموزشی را ارتقای دانش فنی بهرهبرداران عنوان کرد و افزود: در این دوره، فراگیران با مراحل مختلف زندگی آفت، ویژگیهای ظاهری مراحل رشدی شامل تخم، لارو و حشره کامل، میزان و نحوه خسارتزایی و همچنین روشهای نوین مدیریت تلفیقی آفت آشنا شدند.
این محقق بخش تحقیقات گیاهپزشکی با اشاره به اینکه بیشترین خسارت سوسک سیاه گندم در مرحله لاروی رخ میدهد، گفت: لاروها در پاییز و زمستان با تغذیه از برگ و طوقه گیاهچه گندم و کشیدن برگها به داخل خاک، موجب خشک شدن بوتهها و ایجاد لکههای خالی در مزرعه میشوند که این خسارت در شرایط آبوهوایی معتدل و مرطوب تشدید میشود.
وی ادامه داد: حشرات کامل نیز در فصل بهار ظاهر شده و از برگها، خوشه و دانههای در حال تشکیل تغذیه میکنند که اگرچه خسارت آنها کمتر از مرحله لاروی است، اما در تراکمهای بالا میتواند از نظر اقتصادی قابل توجه باشد.
اشرفی با تشریح راهکارهای مدیریت تلفیقی سوسک سیاه گندم (IPM) تأکید کرد: رعایت تناوب زراعی، شخم عمیق پس از برداشت، مدیریت بقایای گیاهی، تنظیم تاریخ کاشت و پرهیز از کشت زودهنگام، از مهمترین اقدامات زراعی برای پیشگیری و کاهش خسارت این آفت است.
وی حفظ دشمنان طبیعی، کاهش مصرف بیرویه سموم و استفاده هدفمند از روشهای بیولوژیک را از دیگر محورهای مدیریت پایدار آفت دانست و افزود: کنترل شیمیایی تنها در صورت عبور جمعیت آفت از آستانه زیان اقتصادی و با رعایت کامل توصیههای فنی و ایمنی، از جمله ضدعفونی بذر و محلولپاشی در مرحله گیاهچه، توصیه میشود.
جواد اشرفی، کارشناس و مدرس بخش گیاهپزشکی، با اشاره به اهمیت کشت نخود در شهرستان سیوان روستای چاویز، نسبت به شیوع دو بیماری مهم «برقزدگی نخود» و «بوتهزردی فوزاریومی نخود» هشدار داد و گفت: آگاهی بهموقع کشاورزان و رعایت اصول فنی، نقش تعیینکنندهای در کاهش خسارت این بیماریها دارد.
وی با بیان اینکه بیماری برقزدگی نخود عمدتاً توسط اسپورهای غیرجنسی عامل بیماری که در مادهای ژلاتینی قرار دارند ایجاد میشود، افزود: این اسپورها بهوسیله باران و باد بهراحتی در مزرعه پراکنده میشوند. همچنین عامل بیماری دارای فرم جنسی بوده که در برخی مناطق بهصورت زمستانگذرانی مشاهده میشود و از آنجا که بیماری بذرزاد است، میتواند در پوسته بذر نیز وجود داشته باشد.
اشرفی درباره علائم این بیماری تصریح کرد: در صورتی که آلودگی از بذرهای آلوده منشأ بگیرد، علائم ابتدا در قسمتهای زیرین بوته دیده میشود، اما اگر آلودگی از طریق اسپورهای هوازاد باشد، لکههای نکروزه در برگهای جوان ظاهر میشود. این بیماری در نهایت تمام اندامهای هوایی گیاه را درگیر کرده و لکههای قهوهای همراه با پیکنیدیومهای متحدالمرکز ایجاد میکند.
وی راهکارهای پیشگیری و کنترل برقزدگی نخود را شامل کشت دیرهنگام و عمیق بذر، شخم بقایای آلوده تا عمق حداقل ۱۰ سانتیمتر، پرهیز از آبیاری بارانی و استفاده از بذر سالم و ضدعفونیشده عنوان کرد و افزود: استفاده از قارچکشهایی مانند مانکوزب، کاپتان و کلروتالونیل بهصورت محلولپاشی پس از هر بارندگی تا پایان فصل بارش میتواند در کنترل بیماری مؤثر باشد. همچنین رعایت تناوب زراعی و کشت مخلوط نخود با گندم و جو توصیه میشود.
این کارشناس در ادامه به بیماری بوتهزردی فوزاریومی نخود اشاره کرد و گفت: این بیماری که عامل آن قارچ Fusarium oxysporum f.sp. ciceri است، از طریق بذر و خاک منتقل میشود و میتواند تا شش سال بهصورت میسیلیوم و کلامیدوسپور در خاک زنده بماند که همین موضوع کنترل آن را دشوار میکند.
به گفته اشرفی، زرد شدن تدریجی بوتهها، ظهور لکهای بیماری در مزرعه و بروز علائم در مراحل مختلف رشد، از نشانههای اصلی این بیماری است و باید آن را از زردیهای ناشی از ویروسها و آفات ریشه تفکیک کرد.
وی تأکید کرد: استفاده از ارقام مقاوم، ضدعفونی بذر با قارچکشهایی مانند ایپرودیون–کاربندازیم و کاپتان و رعایت تناوب زراعی مناسب از مهمترین راهکارهای پیشگیری است. همچنین آفتابدهی خاک بهعنوان یک روش غیرشیمیایی مؤثر، سبب کاهش قدرت بیماریزایی و قوه نامیه کلامیدوسپورهای قارچ فوزاریوم میشود.
اشرفی در پایان خاطرنشان کرد: مدیریت صحیح آبیاری و جلوگیری از انتقال بیماری از طریق آب، در کنار توصیههای فنی، میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت مزارع نخود منطقه سیوان روستای چاویز و افزایش عملکرد این محصول داشته باشد.
