تشکیل تیم کشاورزی حفاظتی و حمایت از کشاورزان محوری

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، در نشست تخصصی «پروژه کاهش خلاء پتانسیل گندم» با حضور مدیران و کارشناسان حوزه زراعت سازمان جهاد کشاورزی، رییس، معاونین و کارشناسان مرکز تحقیقات، مدیریت ترویج و مکانیزاسیون و روسای مراکز خدمات کشاورزی شهرستان‌ها مهم‌ترین چالش‌ها و راهکارهای ارتقای تولید و بهره‌وری گندم در استان بررسی شد. محور اصلی این جلسه، کاهش فاصله بین عملکرد واقعی کشاورزان و عملکرد قابل حصول در شرایط مطلوب بود.

در ابتدای جلسه، حشمت زرین‌جوب ضمن تبیین مفاهیم فنی چون پتانسیل عملکرد، عملکرد قابل حصول و عملکرد واقعی، خلاء عملکرد را به‌عنوان تفاوت میان عملکرد قابل حصول و عملکرد فعلی کشاورزان معرفی کرد و گفت: هدف اصلی طرح، رساندن سطح تولید واقعی به مقادیر قابل دستیابی از طریق بهره‌گیری از یافته‌های علمی و پشتیبانی فنی است.

حشمت زرین جوب اظهار داشت: «خلاءعملکرد» در علوم کشاورزی به فاصله بین آنچه در مزرعه **قابل حصول است** و آنچه **واقعاً تولید می‌شود** اطلاق می‌شود. این تفاوت معمولاً به‌دلیل محدودیت‌های موجود در بذر، تغذیه، روش کشت، مدیریت آب و عوامل محیطی ایجاد می‌شود. کاهش خلاء عملکرد به معنای بهره‌برداری کامل از ظرفیت زمین و نهاده‌های کشاورزی است و مستقیماً موجب **افزایش امنیت غذایی** و **بهبود درآمد کشاورزان** می‌شود. در پروژه جاری، هدف اصلی رساندن عملکرد واقعی گندم به سطوح نزدیک به عملکرد قابل حصول از طریق آموزش، تحقیقات و حمایت نهاده‌ای است.

وی افزود: «کشاورزان محوری» در این طرح ستون اصلی انتقال دانش و تجربه هستند. این گروه از تولیدکنندگان به‌عنوان الگویی برای سایر بهره‌برداران عمل می‌کنند و زیر نظر کارشناسان فنی، جدیدترین روش‌های کشت و مدیریت مزرعه را اجرا می‌نمایند. براساس دستورالعمل طرح، این کشاورزان در دریافت **بذر، کود، سم، ماشین‌آلات، بیمه و تسهیلات بانکی** در اولویت هستند. حمایت هدفمند از آنان زمینه‌ای برای اشاعه نوآوری و افزایش عملکرد در سایر مزارع خواهد بود و به‌صورت زنجیره‌ای در بخش تولید اثرگذار است.

زرین جوب گفت: یکی از راهکارهای علمی معرفی‌شده برای کاهش هزینه‌ها و افزایش پایداری تولید، **کشاورزی حفاظتی** است؛ روشی مبتنی بر عدم انجام شخم عمیق و استفاده از دستگاه‌های کشت مستقیم. این شیوه علاوه بر حفظ رطوبت خاک، از تخریب ساختمان خاک جلوگیری و هزینه‌های مکانیزاسیون را کاهش می‌دهد. کارشناسان مکانیزاسیون در جلسه تأکید کردند که باید از تکرار اشتباهات گذشته، مانند **شخم‌زدن قبل از استفاده از دستگاه‌های مستقیم‌کار** پرهیز شود. در همین زمینه تشکیل **تیم استانی کشاورزی حفاظتی** در دستور کار قرار گرفت.

علی نجفی‌‎فر رییس مرکز تحقیقات ایلام بیان کرد: آموزش ترویجی نقش کلیدی در تغییر رفتار زراعی و کاهش خلاء عملکرد دارد. مرکز تحقیقات می‌تواند طی هر دوره زراعی، حداقل **سه تا چهار نوبت آموزش تخصصی** برای گندم‌کاران برگزار کند که شامل مراحل کاشت، تغذیه، آبیاری و برداشت است. علاوه بر این، **بازدیدهای میدانی معین** از مزارع کشاورزان محوری انجام خواهد شد تا کارشناسان و محققان بتوانند نکات فنی را به‌صورت عملی و چهره‌به‌چهره منتقل کنند. هدف نهایی، نهادینه‌کردن روش‌های علمی در رفتار روزمره کشاورزان و مشاهده اثرات ملموس کاهش خلاءعملکرد است.

حشمت سیاهی اعلام کرد: که طرح طی دو سال گذشته از نظر تأمین اعتبار با مشکلات جدی روبه‌رو بوده است و هیچ‌گونه بودجه اجرایی دریافت نکرده است. این مسئله منجر به سردرگمی، ضعف هماهنگی و عقب‌ماندگی عملیاتی شده است.  و با اشاره به «آلودگی اطلاعاتی» خواستار تهیه خلاصه اجرایی و عملیاتی از دستورالعمل شد تا امکان اجرای مؤثر در شهرستان‌ها فراهم گردد.

برای اطمینان از حسن اجرای طرح، مقرر شد تمام فعالیت‌ها به‌صورت **مستندسازی دقیق و گزارش‌های دوره‌ای** انجام شود. مدیران شهرستان مکلف شدند گزارش پیشرفت کار را به‌طور منظم به دبیرخانه استانی ارسال نمایند. مستندسازی نه‌تنها ابزار کنترل و بازخورد است، بلکه ارزش علمی طرح را افزایش داده و امکان تحلیل عملکرد برای سال‌های آینده را فراهم می‌سازد.

در پایان تشکیل تیم تخصصی کشاورزی حفاظتی استان با مشارکت کارشناسان ترویج، تحقیقات، مکانیزاسیون و زراعت تصویب شد. این تیم مأموریت دارد برنامه اجرایی روش کشاورزی حفاظتی را در سطح شهرستان‌ها تدوین کند. هدف از تشکیل این گروه، تسهیل اجرای پایدار کشاورزی حفاظتی، کاهش شکاف عملکرد و حرکت به‌سوی تولید سازگار با تغییرات اقلیمی عنوان شده است.