در چارچوب اجرای برنامه محوری معاونت آموزش و ترویج سازمان تات و با مشارکت نظام تحقیق، آموزش و ترویج کشاورزی؛
جهش دانش و فناوری در مزارع لرستان؛ شبکه ملی مزارع الگویی با هدف کاهش ۲۰ درصدی خلأ عملکرد تولید عملیاتی شد
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، منوچهر سیاح‌فر با تشریح اهداف و ابعاد اجرایی طرح ملی ایجاد شبکه مزارع الگویی کشاورزی اظهار کرد: این طرح به‌عنوان یکی از برنامه‌های محوری معاونت آموزش و ترویج سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات)، با هدف اصلی کاهش ۲۰ درصدی خلأ عملکرد تولید، در قالب یک برنامه سه‌ساله در مزارع و باغات کشاورزان استان لرستان اجرا می‌شود.
وی افزود: محصولات هدف این برنامه شامل محصولات زراعی راهبردی گندم آبی و دیم، جو آبی و دیم، نخود دیم، لوبیا و کلزا و همچنین محصولات باغی سیب، انار، گردو و انجیر است که با بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی، فنی و اجرایی بخش کشاورزی استان، تحت پوشش برنامه‌های آموزشی، ترویجی و انتقال یافته‌های تحقیقاتی قرار خواهند گرفت.
سیاح‌فر با اشاره به ماهیت نوآورانه این طرح تصریح کرد: شبکه ملی مزارع الگویی کشاورزی (National Model Farms Network) یک بستر یکپارچه مزرعه‌ای و دیجیتال است که با هدف تحول در نظام ترویج کشاورزی و حرکت به سمت هوشمندسازی فرآیندهای آموزشی و ترویجی طراحی شده است. در این الگو، مزارع و باغات کشاورزان به محیطی برای نمایش عملی فناوری‌ها، ارزیابی راهکارهای فنی و تبادل دانش و تجربه میان کشاورزان، محققان، کارشناسان و سایر ذی‌نفعان بخش کشاورزی تبدیل می‌شوند.
وی ادامه داد: یکی از ویژگی‌های مهم این شبکه، حرکت از رویکردهای عمومی و یکسان‌نگر به سمت مسئله‌محوری و نیازمحوری است؛ به‌گونه‌ای که مسائل و محدودیت‌های تولید در هر منطقه شناسایی شده و متناسب با شرایط اقلیمی، منابع پایه، ظرفیت‌های تولیدی و نیازهای واقعی کشاورزان، راهکارهای علمی و اجرایی ارائه می‌شود.
نقش محوری مرکز تحقیقات لرستان در انتقال دانش و فناوری به مزارع
رئیس بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی مرکز تحقیقات کشاورزی لرستان با تأکید بر نقش مؤثر نظام تحقیق و آموزش در تحقق اهداف این برنامه بیان کرد: اجرای موفق این طرح مستلزم هم‌افزایی و مشارکت گسترده کشاورزان پیشرو، مراکز و مؤسسات تحقیقاتی، کارشناسان جهاد کشاورزی، تشکل‌های بخش کشاورزی، شرکت‌های دانش‌بنیان، بخش خصوصی و شبکه عاملین ترویج است.
وی خاطرنشان کرد: مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان و محققان و پژوهشگران آن، به‌عنوان یکی از ارکان علمی و تخصصی اجرای این طرح، مسئولیت مهمی در آموزش، انتقال و نفوذ دانش و فناوری‌های نوین و همچنین راهکارهای بومی و سازگار با شرایط منطقه‌ای به مزارع و باغات کشاورزان مرجع و پیشرو و کشاورزان تابع بر عهده دارند.
به گفته وی، افزایش سهم دانش و فناوری در فرآیند تولید، انطباق فناوری‌های نوین با مسائل واقعی بهره‌برداران، بهبود مدیریت نهاده‌ها، ارتقای بهره‌وری منابع آب و خاک و افزایش عملکرد محصولات زراعی و باغی، از مهم‌ترین محورهای مورد توجه در اجرای این برنامه است.
تدوین تقویم آموزشی و ترویجی متناسب با مراحل تولید محصولات کشاورزی
سیاح‌فر با اشاره به آغاز عملیات اجرایی برنامه در سال زراعی جدید اظهار داشت: در راستای عملیاتی‌سازی این طرح، تقویم زراعی، برنامه‌های آموزشی و ترویجی و جدول برگزاری کارگاه‌های نظری، مجازی، عملی و میدانی، متناسب با مراحل کاشت، داشت و برداشت محصولات هدف، توسط مدیریت هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی استان و با همکاری و هماهنگی محققان و پژوهشگران مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان تدوین شده است.
وی افزود: این برنامه‌ها با تفکیک نیازهای آموزشی کشاورزان مرجع و پیشرو و کشاورزان تابع، زمینه انتقال مرحله‌به‌مرحله یافته‌های تحقیقاتی و توصیه‌های فنی را فراهم می‌کند تا ضمن اجرای صحیح فناوری‌ها در مزارع الگویی، امکان مشاهده نتایج، ارزیابی عملکرد و انتقال تجربیات موفق به سایر بهره‌برداران نیز فراهم شود.
برگزاری کارگاه آموزشی شبکه ملی مزارع الگویی گندم آبی و دیم در دیناروند خرم‌آباد
رئیس بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی مرکز تحقیقات کشاورزی لرستان در ادامه از برگزاری یکی از برنامه‌های آموزشی این شبکه در شهرستان خرم‌آباد خبر داد و گفت: در همین راستا، روز ۱۷ آبان‌ماه ۱۴۰۵، کلاس آموزشی ـ ترویجی طرح شبکه ملی مزارع الگویی گندم آبی و دیم در مرکز جهاد کشاورزی دیناروند شهرستان خرم‌آباد برگزار شد.
این برنامه با حضور کارشناسان مرکز جهاد کشاورزی دیناروند، کشاورزان مرجع و پیشرو، کشاورزان تابع منطقه و نمایندگان بخش خصوصی برگزار شد.
در این کارگاه، مجموعه‌ای از مهم‌ترین توصیه‌های فنی و مدیریتی مرتبط با مراحل مختلف تولید گندم آبی و دیم ارائه شد که از جمله محورهای آموزشی آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- آماده‌سازی زمین و تهیه بستر بذر: تشریح اصول و مراحل آماده‌سازی زمین، تهیه بستر مناسب کاشت و معرفی ادوات و ماشین‌آلات مناسب برای انجام عملیات اولیه و ثانویه خاک‌ورزی متناسب با شرایط کشت گندم آبی و دیم.
- مدیریت مصرف بذر:
آموزش و توصیه میزان بذر مطلوب و بهینه با توجه به شرایط اقلیمی، نوع کشت، ویژگی‌های خاک و مشخصات ارقام مورد استفاده، با هدف دستیابی به تراکم بوته مناسب و افزایش ظرفیت تولید.
- تعیین تاریخ کاشت مناسب:
تأکید بر انتخاب تاریخ کاشت متناسب با شرایط آب‌وهوایی منطقه و نیازهای رشدی گیاه برای استقرار مطلوب بوته‌ها و دستیابی به عملکرد مناسب.
- معرفی ارقام مناسب و پربازده:
معرفی و توصیه ارقام گندم آبی و دیم دارای پتانسیل عملکرد بالا و سازگار با شرایط اقلیمی و محیطی منطقه، با هدف افزایش پایداری تولید و کاهش مخاطرات ناشی از تنش‌های محیطی.
- مدیریت تغذیه و مصرف متعادل کودها:
ضرورت انجام آزمون خاک پیش از کشت و تشریح میزان، روش و زمان مناسب مصرف کودهای شیمیایی پایه و سرک با هدف تأمین متعادل عناصر غذایی و افزایش کارایی مصرف نهاده‌ها.
- مدیریت بقایای گیاهی و تناوب زراعی:
تأکید بر خودداری از آتش‌زدن بقایای گیاهی محصول قبلی و معرفی روش‌های مناسب مدیریت بقایا و بهره‌گیری از تناوب زراعی اصولی در مزارع گندم آبی و دیم، با هدف حفظ سلامت خاک و پایداری نظام تولید.
- مدیریت آبیاری گندم آبی:
ارائه توصیه‌های فنی در خصوص مدیریت آبیاری پس از کاشت، با تأکید بر تأمین رطوبت مورد نیاز برای جوانه‌زنی، سبزشدن یکنواخت و استقرار مناسب گیاه.
- استفاده از بذرهای گواهی‌شده و ضدعفونی بذر:
تشریح اهمیت استفاده از بذور گواهی‌شده ارقام مناسب گندم آبی و دیم و ضرورت ضدعفونی بذور خودمصرفی کشاورزان به‌منظور کاهش احتمال انتقال عوامل بیماری‌زا و بهبود استقرار گیاهچه‌ها.
- معرفی فناوری‌های نوین در بهبود عملکرد:
معرفی محصولات فناورانه گرانوکوت‌های نیتروژن و فسفر و سیدتریتمنت شرکت بازرگان کالا و تشریح ظرفیت کاربرد این فناوری‌ها در بهبود مدیریت تغذیه، افزایش کارایی مصرف نهاده‌ها و ارتقای بهره‌وری تولید گندم آبی و دیم.
از مزرعه الگویی تا مزرعه کشاورز؛ مسیر تحقق کشاورزی دانش‌بنیان
سیاح‌فر در جمع‌بندی مباحث مطرح‌شده، با تأکید بر ضرورت پیوند مؤثر میان پژوهش، آموزش، ترویج و عرصه تولید اظهار کرد: موفقیت شبکه ملی مزارع الگویی در گرو آن است که یافته‌های علمی و فناوری‌های تولیدشده در مراکز تحقیقاتی، به زبان کاربردی و متناسب با شرایط هر منطقه در اختیار کشاورزان قرار گیرد و امکان اجرای عملی، مشاهده نتایج و ارزیابی اثربخشی آن‌ها در مزارع فراهم شود.
وی افزود: در این الگو، کشاورزان پیشرو به‌عنوان مراجع عملی انتقال تجربه و فناوری، نقش مهمی در توسعه دانش کشاورزی و انتقال تجربیات موفق به سایر بهره‌برداران دارند. به همین دلیل، مشارکت فعال کشاورزان تابع در برنامه‌های آموزشی و بازدیدهای میدانی، یکی از مؤلفه‌های اساسی تحقق اهداف شبکه به شمار می‌رود.
رئیس بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی مرکز تحقیقات کشاورزی لرستان در پایان خاطرنشان کرد: اجرای هدفمند و مستمر این برنامه سه‌ساله می‌تواند با افزایش ضریب نفوذ دانش و فناوری در مزارع و باغات استان، به کاهش خلأ عملکرد، بهبود بهره‌وری نهاده‌ها، افزایش درآمد و پایداری تولید و تقویت امنیت غذایی کمک کند. بی‌تردید، شبکه ملی مزارع الگویی فرصتی ارزشمند برای تبدیل دانش و دستاوردهای پژوهشی به نتایج ملموس در عرصه تولید و حرکت به سوی کشاورزی هوشمند، دانش‌بنیان و پایدار در استان لرستان است.
