با تأکید بر مدیریت هم‌زمان شوری و بهبود کیفیت خاک در مصرف کمپوست زباله شهری؛
سخنرانی عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور در نشست بین‌المللی خاک‌های متأثر از شوری در چین
به گزارش روابط عمومی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، میثم رضایی، عضو هیئت علمی و پژوهشگر این مؤسسه و نایب‌رئیس شبکه بین‌المللی خاک‌های شور فائو، در نشست تخصصی شبکه بین‌المللی خاک‌های متأثر از شوری (INSAS) که از ۲۰ تا ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ در شهر دانگ‌یینگ چین برگزار شد، نتایج طرح پژوهشی پنج‌ساله خود را به‌صورت آنلاین ارائه کرد.
وی با اشاره به انجام این پژوهش در قالب یک آزمایش مزرعه‌ای در کرج اظهار کرد: در این مطالعه، اثرات تجمعی و باقی‌مانده مصرف سالانه کمپوست زباله شهری در مقادیر صفر، ۲۰ و ۴۰ تن در هکتار بر ویژگی‌های فیزیکی، هیدرولیکی و شیمیایی خاک با بافت لومی و تحت تناوب کشت گندم ـ ذرت بررسی شد.
رضایی افزود: نتایج نشان داد مصرف سالانه ۴۰ تن کمپوست در هکتار طی پنج سال، جرم مخصوص ظاهری خاک را حدود ۸ درصد کاهش داد، هدایت هیدرولیکی اشباع را به حدود 3/8 برابر مقدار اولیه رساند و ظرفیت آب قابل استفاده گیاه را نیز حدود ۵۸ درصد افزایش داد. این نتایج بیانگر ظرفیت کمپوست در بهبود برخی ویژگی‌های فیزیکی و هیدرولیکی خاک است.
وی در ادامه با اشاره به افزایش شوری خاک در کنار این بهبودها گفت: هدایت الکتریکی خاک از 1/50 به 2/47 دسی‌زیمنس بر متر افزایش یافت که معادل حدود ۶۵ درصد است. این موضوع نشان می‌دهد که بهبود نفوذپذیری خاک به‌تنهایی برای کنترل شوری کافی نیست و در صورت نبود مدیریت مناسب آب و آبشویی، نمک‌های واردشده از طریق کمپوست می‌توانند در ناحیه ریشه تجمع پیدا کنند.
این پژوهشگر مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور با تأکید بر ضرورت مدیریت یکپارچه مصرف کمپوست تصریح کرد: برای بهره‌برداری پایدار از این اصلاح‌کننده آلی، باید کیفیت کمپوست، به‌ویژه از نظر شوری و میزان فلزات سنگین، به‌دقت کنترل شود. همچنین، مدیریت آب و آبشویی متناسب با شرایط اقلیمی و تقویت همکاری میان بخش کشاورزی و نهادهای مدیریت پسماند شهری، نقش مهمی در کاهش مخاطرات و افزایش اثربخشی مصرف کمپوست دارد.
به گفته رضایی، استفاده از کمپوست زباله شهری را نمی‌توان راهکاری مستقل و بدون نیاز به پایش مستمر دانست؛ بلکه دستیابی به نتایج پایدار مستلزم توجه هم‌زمان به بهبود ساختار خاک، کنترل شوری و مدیریت اصولی منابع آب است.
گفتنی است این پژوهش با حمایت مالی و بهره‌گیری از امکانات مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور و سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی انجام شده است و نتایج آن می‌تواند در تدوین راهبردهای علمی مدیریت خاک‌های متأثر از شوری و استفاده پایدار از اصلاح‌کننده‌های آلی مورد توجه قرار گیرد.
