تحولی بزرگ در امنیت غذایی و کاهش وابستگی به واردات روغن؛
تحول در تولید کنجد ایران؛ از اصلاح‌نژاد برای برداشت مکانیزه تا بازنگری در سیاست‌های قیمتی
به گزارش روابط‌عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل، اسداله منصوری، مدیرکل دفتر پنبه و دانه‌های روغنی وزارت جهادکشاورزی، در جریان بازدید از آزمایش‌های کنجد و دانه‌های روغنی در این مرکز، بر ضرورت عبور از چالش‌های تاریخی تأمین روغن تأکید کرد و اظهار داشت: «تأمین روغن خوراکی همواره با روایت “وابستگی مزمن” همراه بوده و مدیریت این پروژه سنگین، کلید اصلی امنیت غذایی کشور است.»
وی با اشاره به ظرفیت‌های علمی استان اردبیل، به بررسی نتایج حاصل از تلاقی ارقام کنجد پرداخت و اعلام کرد که در جریان آزمایش‌های سازگاری و پایداری، متخصصان موفق به دستیابی به ارقامی از کنجد با ویژگی «مقاومت به ریزش» شده‌اند. این ارقام که از تلاقی یک رقم خارجی با ارقام بومی داخلی در نسل هفتم (F7) حاصل شده، پتانسیل بالایی برای سازگاری با شرایط اقلیمی ایران و کاهش تلفات محصول در مرحله برداشت دارد.
مدیرکل پنبه و دانه‌های روغنی وزارت جهاد کشاورزی، با ابراز خوش‌بینی نسبت به آینده تولید کنجد در کشور تصریح کرد: «با بهره‌گیری از این دستاوردهای علمی و اصلاح‌نژاد، امید داریم بتوانیم سطح زیر کشت کنجد در کشور را از حدود ۶۰ هزار هکتار فعلی، به مرز ۲۰۰ هزار هکتار برسانیم. این افزایش سطح زیر کشت، نه‌تنها سهم خودکفایی در روغن خوراکی را ارتقا می‌دهد، بلکه از منظر اقتصادی نیز فرصت‌های بی‌نظیری برای کشاورزان فراهم خواهد کرد.»
ضرورت بازنگری در قیمت‌گذاری برای رقابت‌پذیری
در بخش دیگری از این بازدید، کمال شهبازی، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، با اشاره به چالش‌های اقتصادی تولیدکنندگان، بر ضرورت اصلاح سیاست‌های حمایتی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه تولید دانه‌های روغنی نیازمند حمایت‌های جدی‌تر است، خاطرنشان کرد: «برای اینکه کشاورزان تمایل به تغییر محصول از سایر محصولات به سمت دانه‌های روغنی داشته باشند، باید قیمت‌گذاری محصولات این حوزه به‌گونه‌ای بازنگری شود که رقابت‌پذیری آن‌ها با سایر محصولات زراعی حفظ گردد.» وی افزود: «بدون ایجاد انگیزه اقتصادی از طریق قیمت‌گذاری مناسب، دستیابی به اهداف طرح‌های ملی خودکفایی با دشواری همراه خواهد بود.»
گامی علمی برای برداشت مکانیزه؛ تمرکز بر ژنوتیپ‌های مقاوم
همچنین در جریان این بازدید، خانم نسرین رزمی، عضو هیئت‌علمی بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، با ارائه جزئیات آزمایش‌های جاری، اعلام کرد که پژوهشگران در حال انجام مطالعات دقیق روی ۳۰ ژنوتیپ کنجد هستند. هدف از این تحقیق، شناسایی ارقامی است که علاوه بر دارابودن عملکرد مطلوب و تحمل به تنش‌ها، در برابر «ریزش دانه» نیز مقاوم باشند.
خانم رزمی تأکید کرد: «هدف نهایی دستیابی به ژنوتیپ‌هایی است که قابلیت برداشت مکانیزه با استفاده از کمباین را داشته باشند. این امر نه‌تنها باعث کاهش تلفات محصول در مرحله برداشت می‌شود، بلکه راندمان تولید و کیفیت دانه‌ها را به شکل چشمگیری افزایش خواهد داد.»
در پایان، هیئت همراه ضمن قدردانی از ظرفیت‌های علمی مرکز تحقیقات اردبیل، بر ضرورت تعامل مستمر میان بخش‌های پژوهشی و اجرایی برای عملیاتی‌کردن این دستاوردها در مزارع کشور تأکید کردند.
