تلفیق دانش بومی و یافته‌های تحقیقاتی در سامانه عشایری؛
جهش ۳۰ درصدی درآمد سالانه عشایر با اصلاح نژاد گوسفند مغانی
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، گوسفند مغانی به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین نژادهای بومی ایران، در شمال‌غرب کشور، به‌ویژه در دشت مغان و مناطق پیرامون آن، نقشی حیاتی در چرخه اقتصادی، معیشتی و فرهنگی عشایر بر عهده دارد. این نژاد به دلیل برخورداری از ویژگی‌های بارزی همچون جثه درشت، قدرت راه‌پیمایی بالا، مقاومت نسبی در برابر بیماری‌ها و سازگاری با شرایط سخت اقلیمی، از گذشته جایگاه ویژه‌ای در نظام دامداری عشایری داشته است.
محمود صحرایی با اشاره به مزیت‌های کلیدی پرورش این نژاد اظهار کرد: «گوسفند مغانی با داشتن سرعت رشد مناسب، درصد گوشت خالص قابل‌قبول و راندمان مطلوب لاشه، ظرفیت بالایی در تولید گوشت قرمز دارد و قادر است در برنامه‌های پرواربندی عشایری طی مدت‌زمانی کوتاه، سودآوری چشمگیری ایجاد کند.»
وی افزود: «در شرایطی که عشایر کشور با چالش‌هایی نظیر محدودیت منابع مرتعی، افزایش هزینه نهاده‌های دامی و پیامدهای تغییرات اقلیمی مواجه‌اند، گوسفند مغانی به مدد توانایی استفاده بهینه از علوفه‌های خشبی، مقاومت در برابر کم‌آبی و قابلیت حفظ وزن بدن در مسیرهای طولانی کوچ، به منبعی مطمئن برای تأمین معاش خانوارهای عشایری تبدیل شده است.»
افزایش ۳۰ درصدی درآمد عشایر با پژوهش‌های کاربردی
رئیس بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل با استناد به نتایج مطالعات تخصصی این مرکز تصریح کرد: «بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، اجرای برنامه‌های اصلاح نژاد گروهی و توسعه سامانه‌های بهره‌ور در گله‌های گوسفند مغانی، پتانسیل افزایش ۳۰ درصدی درآمد سالانه عشایر را به همراه دارد.»
صحرایی خاطرنشان کرد: «این دستاورد از طریق بهره‌گیری بیشتر از علوفه مراتع، ضایعات و پسماندهای محصولات کشاورزی و باغی، و در نتیجه کاهش وابستگی به نهاده‌های خوراکی وارداتی حاصل شده و به کاهش هزینه‌های تمام‌شده تولید گوشت می‌انجامد.»
وی با تأکید بر اینکه پرورش این نژاد سهم بسزایی در پویایی زنجیره تأمین گوشت قرمز کشور دارد، افزود: «تقویت این حوزه می‌تواند ضمن کاهش وابستگی ملی به واردات گوشت، گام بلندی در راستای خوداتکایی و ارتقای امنیت غذایی کشور باشد. در همین راستا، پایش علمی گله‌ها در مناطق ییلاقی و قشلاقی و ترویج آموزش‌های نوین دامپروری نظیر تغذیه اصولی، مدیریت گله و پیشگیری از بیماری‌ها، نقشی اثربخش در ارتقای بهره‌وری ایفا می‌کند.»
گوسفند مغانی؛ فراتر از یک منبع درآمد
رئیس بخش تحقیقات علوم دامی مرکز اردبیل در پایان با اشاره به ابعاد فرهنگی و اجتماعی این نژاد گفت: «گوسفند مغانی صرفاً یک پشتوانه اقتصادی نیست، بلکه بخش تفکیک‌ناپذیری از هویت فرهنگی و زیست‌بوم عشایر ایران محسوب می‌شود. آیین‌های کوچ سالانه، تولید فرآورده‌های لبنی و پشمی، و رونق بازارهای محلی دام زنده، همگی به این نژاد گره خورده‌اند؛ در این میان، نقش‌آفرینی زنان عشایر در فراوری محصولات لبنی و مراقبت از دام‌ها، زمینه‌ساز مشارکت فعال آنان در اقتصاد خانوار و پویایی اجتماعی جامعه عشایری است.»
در مجموع، الگوی پرورش گوسفند مغانی در سامانه عشایری نمونه‌ای موفق از دامداری بوم‌محور و پایدار است که با افزایش تولید گوشت قرمز، صیانت از منابع طبیعی و حفظ ذخایر ژنتیکی، تضمین‌کننده رونق تولید و اشتغال پایدار در مناطق عشایری خواهد بود.
