گامهای نهایی برای معرفی ارقام کنجد متحمل به ریزش در کشور/ بسترسازی برای برداشت مکانیزه دانههای روغنی
به گزارش روابط عمومی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، نمایندگان مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال از مزارع آزمایشی و لاینهای امیدبخش و متحمل به ریزش کنجد بازدید و روند پیشرفت برنامههای بهنژادی این محصول را ارزیابی کردند.
سعدالله منصوری، محقق به نژادگر کنجد در مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، با اعلام این خبر به تشریح پیشینه و روند اجرای این طرح ملی پرداخت و گفت: «از سال ۱۳۹۶ فعالیتهای هدفمند و متمرکزی بهمنظور اصلاح ارقام متحمل به ریزش کنجد توسط تیم بهنژادی بخش تحقیقات دانههای روغنی این مؤسسه و با همکاری مراکز استانی آغاز شد. در این برنامه اصلاحی، جهت انتقال صفت مقاومت به ریزش به ژرمپلاسم بومی همراه با صفات درصد روغن بالا، زودرسی، تحمل بیماری پوسیدگی و سایر خصوصیات کیفی که از جمله خصویات کلیدی در اصلاح و معرفی ارقام نوین متحمل به ریزش کنجد در ایران است فعالیتهای گسترده و متمرکز طی سالهای اخیر در بخش تحقیقات دانه های روغنی در ستاد موسسه در کرج تداوم یافته است.»
وی افزود: «طی این فرآیند، از طریق دورگگیری ژنوتیپهای وارداتی متحمل به ریزش با ارقام و لاینهای برتر داخلی و پیشبرد نسلها به روش شجرهای، جمعیتی بسیار متنوع متشکل از ۴۶۰ تا ۵۴۰ لاین اصلاحی حاصل شد که از تنوع مطلوبی در ویژگیهایی نظیر رنگ بذر، طول دوره رشد و رویش، و میزان تحمل به ریزش و بیماری پوسیدگی برخوردارند.»
عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر با اشاره به مراحل نهایی ارزیابی این ژنوتیپها تصریح کرد: «پس از اجرای آزمونهای مقدماتی و تکمیلی در سال ۱۴۰۳، ارزیابیهای سازگاری منطقهای این لاینها در سال ۱۴۰۴ در ۷ اقلیم متنوع کشور شامل کرج، مغان، مشهد، دزفول، داراب، بوشهر و جیرفت به مرحله اجرا درآمد. انتظار میرود با اتمام این ارزیابیها و اخذ تاییدیه از کمیته ملی معرفی رقم، نخستین ارقام کنجد متحمل به ریزش در آیندهای بسیار نزدیک رسماً معرفی و در اختیار جامعه کشاورزی قرار گیرند.»
وی دستیابی به این دستاورد تحقیقاتی را نقطه عطفی در توسعه زراعت دانههای روغنی برشمرد و تأکید کرد: «معرفی این ارقام نوین، چالش دیرینه ریزش دانه را مرتفع ساخته و امکان بهرهگیری از کمباین و مکانیزاسیون کامل در برداشت کنجد را مهیا میکند که نقش چشمگیری در کاهش ضایعات، ارتقای راندمان تولید و افزایش انگیزه کشاورزان ایفا خواهد کرد.»
شایان ذکر است در حال حاضر سطح زیر کشت زراعت کنجد در ایران بین ۴۰ تا ۵۰ هزار هکتار در نوسان بوده و میانگین عملکرد این محصول در کشور طی پنج سال اخیر به ۱۰۷۹ کیلوگرم در هکتار رسیده است؛ رقمی که حدود دو برابر میانگین جهانی (۵۷۰ کیلوگرم در هکتار) برآورد میشود و پتانسیل بالای این گیاه روغنی در ارتقای امنیت غذایی و تولید پایدار را نشان میدهد.
