کاهش وابستگی به سموم شیمیایی در باغهای زیتون؛ راهکار زیستی پژوهشگران گیلان خسارت مگس زیتون را ۲۰ درصد کاهش داد
به گزارش روابط عمومی سازمان تات به نقل از مرکز تحقیقات آموزش و کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، مگس میوه زیتون (Bactrocera oleae) از مهمترین آفات اقتصادی زیتون در جهان و ایران است که با آسیب به بافت میوه، کیفیت محصول و روغن استحصالی را کاهش میدهد. پژوهشگران در این مطالعه با هدف ارائه راهکاری کمخطرتر و مؤثرتر، عملکرد یک ترکیب زیستی جدید را در شرایط واقعی باغ بررسی کردند.
در این پژوهش، محمدرضا عباسیمژدهی از مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان و آرش زیبایی از دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان، کارایی تلههای حاوی هیدرولیز پروتئین هسته زیتون تقویتشده با متابولیتهای ثانویه قارچ حشرهکش Metarhizium anisopliae را طی سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ ارزیابی کردند.
یافتههای این مطالعه نشان داد تلههای زیستی طراحیشده، در مقایسه با تلههای تجاری پروتئینی، توان جذب بسیار بیشتری از حشرات بالغ نر و ماده داشتند. مهمتر از آن، استفاده از این راهکار در باغهای مورد مطالعه، میزان آلودگی میوهها را حدود ۲۰ درصد کاهش داد؛ نتیجهای که ظرفیت این فرمولاسیون را برای کاهش خسارت اقتصادی آفت و ارتقای کیفیت محصول نشان میدهد.
مزیت دیگر این روش، استفاده از ترکیبات زیستی و متابولیتهای ثانویه قارچی به جای اتکای مستقیم به سمپاشی شیمیایی است؛ رویکردی که میتواند با کاهش باقیمانده سموم و اثرات نامطلوب بر موجودات غیرهدف، در چارچوب مدیریت تلفیقی آفات (IPM) به کار گرفته شود.
این دستاورد پژوهشی، نمونهای از تبدیل ظرفیتهای علمی بومی به راهکار عملی برای یکی از چالشهای مهم تولید زیتون است و میتواند زمینه را برای توسعه روشهای کمخطر، اقتصادی و سازگار با محیط زیست در باغهای زیتون فراهم کند.
نتایج این پژوهش در سال ۲۰۲۶ در مجله Journal of Natural Pesticide Research منتشر شده است.
