ثبت هشت هزار نمونه گیاهی در بانک ژنتیکی مرکز سمنان

         هرباریوم مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان با ثبت و نگهداری بیش از هشت هزار نمونه متعلق به ۷۰۰ گونه گیاهی از مناطق بیابانی، مرتعی و کوهستانی، اکنون به عنوان بانک مرجع شناسایی و تایید گونه‌های گیاهی مورد استفاده پژوهشگران و دانشگاهیان کشور قرار گرفته است.

تنوع اقلیمی استان سمنان از دشت‌های بیابانی تا ارتفاعات کوهستانی، این استان را به یکی از کانون‌های مهم تنوع زیستی کشور تبدیل کرده است. این ظرفیت طبیعی امروز در قالب یک هرباریوم تخصصی با هزاران نمونه مستند، به منبعی مرجع برای شناسایی گونه‌های گیاهی، پشتیبانی از پژوهش‌های دانشگاهی و تصمیم‌سازی‌های علمی در حوزه کشاورزی، منابع طبیعی و داروهای گیاهی تبدیل شده است.

سمیه ناصری، رئیس بخش تحقیقات جنگل و مرتع و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان در گفت‌وگو با ایرنا بیان کرد: حدود ۷۰۰ گونه و بیش از هشت هزار نمونه گیاهی در گیاهکده یا هرباریوم این مرکز نگهداری می‌شود که طی سال‌ها پایش میدانی از مناطق مختلف استان جمع‌آوری شده است.

وی افزود: این نمونه‌ها حاصل بازدیدهای منظم از اکوسیستم‌های متنوع از مناطق پست و بیابانی تا ارتفاعات کوهستانی بوده و پس از شناسایی و مستندسازی، در شرایط استاندارد نگهداری می‌شوند. هر نمونه گیاهی حاوی اطلاعاتی از زیستگاه، ویژگی‌های رویشی و حتی ترکیبات شیمیایی است که می‌تواند در مطالعات داروهای گیاهی، مدیریت مراتع، احیای پوشش گیاهی و برنامه‌های مقابله با بیابان‌زایی مورد استفاده قرار گیرد.

دانشجویان و محققان حوزه‌هایی مانند دامپزشکی، داروسازی و منابع طبیعی برای تایید هویت دقیق گونه‌های گیاهی، بررسی ویژگی‌ها و حتی شناسایی رویشگاه آن‌ها به این هرباریوم مراجعه می‌کنند. تایید علمی گونه‌ها پیش‌نیاز بسیاری از پایان‌نامه‌ها و طرح‌های پژوهشی است و هرباریوم نقش مرجع رسمی و تخصصی را برای استان ایفا می‌کند.

لازم به ذکر است که هرباریوم فقط محل نگهداری گیاه نیست، بلکه گیاهان بر اساس طبقه‌بندی‌های علمی معتبر و مرجع‌های بین‌المللی ابتدا در سطح خانواده، سپس جنس و در نهایت گونه و زیرگونه تفکیک می‌شوند و اطلاعاتی در زمینه شکل برگ‌ها، ساختار رویشی، زیستگاه و شناسایی گونه و زیرگونه ثبت می‌گردد.

چنین بانک اطلاعاتی می‌تواند مبنای تصمیم‌های دقیق‌تر برای انتخاب گونه‌های سازگار با خشکی و شوری خاک و افزایش بهره‌وری کشاورزی در استان باشد.

خانواده‌های مختلف گیاهی سازگار با مناطق خشک، شوره زار، مراتع و نواحی کوهستانی در این هرباریوم ثبت شده که نشان‌دهنده تنوع بالای پوشش گیاهی سمنان است. پیش‌بینی می‌شود بین یک هزار و ۱۰۰ تا یک هزار و ۳۰۰ گونه گیاهی در استان وجود داشته باشد و مطالعات برای شناسایی دقیق‌تر این تنوع همچنان ادامه دارد.

هرباریوم مرکز سمنان به عنوان بانک اطلاعاتی راهبردی برای مدیریت منابع طبیعی، توسعه کشاورزی و پیشبرد پژوهش‌های کاربردی شناخته می‌شود؛ گنجینه‌ای که داده‌های آن می‌تواند مستقیماً بر تصمیم‌های اقتصادی و زیست‌محیطی استان اثر بگذارد و نقش کلیدی در حفظ و صیانت از ذخایر ژنتیکی گیاهی استان ایفا نماید.