ارزیابی توان تولید بذر و علوفه گیاهان مقاوم به خشکی برای احیای مراتع تخریب‌یافته چهارمحال و بختیاری

شهرکرد/ 

به‌منظور شناسایی و معرفی گیاهان علوفه‌ای چندساله و مقاوم به خشکی برای استفاده در طرح‌های احیای مراتع و دیم‌زارهای کم‌بازده استان چهارمحال و بختیاری، پژوهشی در ایستگاه تحقیقاتی چهار تخته شهرکرد انجام شد. در این مطالعه عملکرد تولید بذر و علوفه چهار گونه گرامینه چندساله شامل Bromus tomentellus ،Hordeum bulbosum ،Secale montanum و یک گونه بقولات علوفه‌ای (Coronilla varia) در قالب طرح بلوک کامل تصادفی و تحت شرایط مختلف آبیاری تکمیلی بررسی گردید.

نتایج این تحقیق نشان داد گونه‌های مورد بررسی از استقرار مناسب و توان قابل‌توجهی در تولید علوفه و بذر برخوردار هستند. بیشترین تاج‌پوشش، تعداد و طول خوشه در شرایط آبیاری کامل مربوط به گونه Bromus tomentellus بود. گونه Hordeum bulbosum نیز بیشترین وزن‌تر و خشک بوته را نشان داد. بر اساس داده‌ها، بیشترین ارتفاع بوته و بالاترین عملکرد بذر نیز به گونه Secale montanum اختصاص یافت.

در بخش کیفیت علوفه، نتایج بیانگر آن است که با پیشرفت مراحل فنولوژی، میزان پروتئین خام در همه گونه‌ها کاهش و مقدار NDF، ADF و لیگنین افزایش می‌یابد. بیشترین درصد پروتئین خام در مرحله رویشی به گونه Coronilla varia تعلق داشت.

با توجه به سازگاری بالای این گیاهان با شرایط اکولوژیک استان و توان مطلوب آن‌ها در تولید بذر و علوفه، استفاده از این گونه‌ها می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای احیای مراتع تخریب‌شده، کاهش فرسایش خاک و تأمین بخشی از علوفه دام به‌ویژه در دوره خشکسالی باشد. همچنین نتایج نشان می‌دهد که اواخر دوره رویشی تا ابتدای گل‌دهی مناسب‌ترین زمان برداشت از نظر کیفیت علوفه است، به شرط آنکه فرصت کافی برای زادآوری و تجدید حیات به گیاه داده شود.

این پژوهش گامی مهم در راستای توسعه کشت گیاهان مقاوم، مدیریت پایدار مراتع و بهبود بهره‌وری دیم‌زارهای استان به شمار می‌رود.