نشست تخصصی «کاربرد فناوریها و نوآوریها در کاهش ضایعات محصولات کشاورزی»
کاهش ضایعات کشاورزی با تکیه بر علم و فناوری / همافزایی پژوهش، نوآوری و فرهنگسازی در تات
به گزارش روابط عمومی سازمان تات ،حجتالاسلاموالمسلمین ربانی، نماینده ولیفقیه در وزارت جهاد کشاورزی، با قدردانی از تلاشهای جامعه علمی و پژوهشی کشور، بر نقش دانش و علم در تقویت امنیت غذایی تأکید کرد و گفت: تبیین دستاوردهای علمی انقلاب اسلامی، بهویژه در حوزه کشاورزی، میتواند موجب امیدآفرینی و تقویت اعتماد به توان داخلی شود. وی با اشاره به پیشرفتهای علمی کشور علیرغم تحریمها و محدودیتها، اطلاعرسانی و بازنمایی این دستاوردها را برای مدیران و افکار عمومی ضروری دانست و بر اهمیت بیان اقدامات انجامشده در وزارت جهاد کشاورزی تأکید کرد.
در ادامه، ابوالفضل گلشن تفتی، رئیس نشست تخصصی، از برگزاری همایش ملی ضایعات محصولات کشاورزی و غذایی در خردادماه ۱۴۰۵ خبر داد و اظهار داشت: معرفی و توسعه فناوریهای نوین در مدیریت برداشت و پس از برداشت، ایجاد سامانههای هوشمند و دیجیتال کشاورزی و آموزش بهرهبرداران، سه محور اصلی فعالیتهای این کارگروه تخصصی است. وی افزود: با بهکارگیری راهکارهای ساده، کمهزینه و عملیاتی میتوان میزان ضایعات محصولات کشاورزی را تا ۵۰ درصد کاهش داد. گلشن تفتی نقش آموزش و فرهنگسازی را کلیدی دانست و بر ضرورت ورود مباحث کاهش ضایعات و پسماندهای غذایی به کتب درسی دانشآموزان تأکید کرد. وی همچنین از تدوین و چاپ مجموعهای دو جلدی و مصور درباره نگهداری مواد غذایی در خانه خبر داد که در روز همایش ملی رونمایی خواهد شد. به گفته وی، شناسایی نقاط بحرانی ایجاد ضایعات در هشت محصول کشاورزی انجام شده و نتایج آن در نشریه تخصصی «مدیریت ضایعات و پسماند کشاورزی» و همایش ملی ارائه میشود. مدیریت نگهداری محصول سیبزمینی در انبارها و اجرای پایلوتهای منطقهای نیز از اولویتهای عملیاتی این کارگروه عنوان شد.
در بخش دیگری از نشست، ندا مفتونآزاد، استاد مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، در سخنرانی خود با عنوان «از مزرعه تا آینده؛ نقش فناوریهای نوظهور در کاهش ضایعات و تحقق کشاورزی چرخشی» گفت: ضایعات محصولات کشاورزی نشانه گسست میان دانش، فناوری و مدیریت زنجیره ارزش است. وی با تشریح طیفی از فناوریها، از ابزارهای ساده و کمهزینه تا سامانههای پیشرفته، اظهار داشت: فناوریهایی مانند توریهای ضدحشره، سایبانها، تلههای فرمونی، پیشخنککنها، خشککنهای خورشیدی، انبارهای بهبودیافته و بستهبندیهای نوین میتوانند بهطور مؤثر ماندگاری و کیفیت محصولات را افزایش دهند. وی همچنین به نقش فناوریهای نوین نظیر اینترنت اشیا، پهپادها، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و دوقلوهای دیجیتال در پایش، پیشبینی تنشها و کاهش ضایعات پس از برداشت اشاره کرد و اقتصاد چرخشی را مسیر حرکت از مدیریت ضایعات به مدیریت چرخه مواد دانست.
همچنین، روزبه بابازاده مقصودلو، مدیرعامل انجمن ملی ترویج اینترنت اشیا و علوم داده، در سخنرانی خود با عنوان «نقش فناوریهای هوشمند در کاهش ضایعات زنجیره ارزش محصولات کشاورزی» به ظرفیتهای کشت بدون خاک در کاهش ضایعات پرداخت. وی با اشاره به روشهایی مانند ایروپونیک، هیدروپونیک و اکواپونیک گفت: این رویکردهای نوین با مدیریت دقیق نهادهها، پایش هوشمند شرایط رشد و کاهش وابستگی به منابع محدود، میتوانند نقش مؤثری در افزایش بهرهوری، کاهش تلفات و پایداری زنجیره ارزش محصولات کشاورزی ایفا کنند. به گفته وی، تلفیق این روشها با اینترنت اشیا و علوم داده، امکان تصمیمگیری دقیقتر و بهینهسازی منابع را فراهم میکند.
در ادامه نشست، اسماعیل کرمی دهکردی، استاد دانشگاه تربیت مدرس، با اشاره به تفاوت الگوی ضایعات غذایی در کشورهای مختلف اظهار داشت: در کشورهای توسعهیافته، بیشترین پسماند غذایی در مرحله مصرف و خردهفروشی رخ میدهد، در حالی که در کشورهای در حال توسعه، مراحل تولید، پس از برداشت و فرآوری سهم بیشتری از ضایعات را به خود اختصاص میدهند. وی با استناد به گزارش فائو در سال ۲۰۲۴ افزود: سرانه پسماند غذایی در بخش تولید، پس از برداشت و فرآوری در سطح جهانی حدود ۷۹ کیلوگرم است، در حالی که این رقم در ایران به ۹۳ کیلوگرم میرسد.
