آموزش روشهای مکانیکی احیای حوزههای آبخیز در شبکه آموزش مجازی کشاورزی شاک
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، این دوره آموزشی با تدریس فریدون سلیمانی، عضو هیأت علمی و معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات، بهصورت وبیناری و با حضور کارشناسان، مروجان و بهرهبرداران حوزه آبخیزداری برگزار شد.
سلیمانی در این وبینار با تشریح مفاهیم پایهای آبخیز و آبخیزداری، آبخیز را واحدی هیدرولوژیکی و در عین حال فیزیکی، زیستی، اقتصادی و اجتماعی دانست و تأکید کرد: مدیریت اصولی حوزههای آبخیز، نقش اساسی در پایداری منابع آب، خاک و پوشش گیاهی و کاهش مخاطراتی نظیر فرسایش خاک و سیلاب دارد.
وی با اشاره به وضعیت نگرانکننده منابع خاک کشور، مهمترین اهداف آبخیزداری را افزایش تولید آب، کاهش فرسایش و خطر سیلاب، تأمین پایدار آب در پاییندست، اصلاح جنگلها و مراتع، بهبود اراضی کشاورزی و حفظ زیستگاههای طبیعی و حیات وحش عنوان کرد.
معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات کشاورزی ایلام، معضلات اصلی حوزههای آبخیز را در دو بخش اکولوژیکی و اقتصادی – اجتماعی طبقهبندی کرد و افزود: فرسایش خاک، تخریب جنگلها و مراتع، بحران منابع آب زیرزمینی، بهرهبرداریهای غیراصولی و در نهایت مهاجرت روستاییان از پیامدهای مدیریت نادرست حوزههای آبخیز است.
در ادامه این دوره، انواع رویکردهای مدیریت آبخیز شامل مدیریت حفاظتی، اصلاحی و احیایی تشریح شد و بر لزوم اجرای مدیریت جامع و سیستماتیک آبخیز با مشارکت جوامع محلی و در نظر گرفتن شرایط اقلیمی، اجتماعی و اقتصادی تأکید شد.
سلیمانی بخش عمدهای از آموزش را به معرفی روشهای مبارزه مستقیم (مکانیکی) با فرسایش اختصاص داد و سازههایی مانند بانکتها، تراسبندی، اصلاح شیب آبراههها، سدهای اصلاحی، سکوبندی و سامانههای پخش سیلاب را از جمله مهمترین اقدامات مکانیکی در احیای حوزههای آبخیز برشمرد.
وی با بیان اینکه انتخاب نوع سازههای مکانیکی باید متناسب با شیب زمین، میزان بارندگی، نفوذپذیری خاک و حساسیت سازندهای زمینشناسی انجام شود، افزود: ترکیب اقدامات مکانیکی با روشهای بیولوژیکی و مدیریتی، مؤثرترین راهکار برای کنترل فرسایش و حفاظت پایدار خاک و آب است.
این عضو هیأت علمی در پایان، چندمنظوره بودن طرحهای آبخیزداری، بهبود معیشت روستاییان، امکان اجرا در مناطق صعبالعبور، هزینه – فایده مناسب و نقش آن در پایداری توسعه کشاورزی را از دلایل موفقیت عملیات آبخیزداری در کشور عنوان کرد.
گفتنی است، این وبینار در راستای برنامههای آموزشی شبکه آموزش مجازی کشاورزی (شاک) و با هدف انتقال یافتههای علمی و کاربردی به بهرهبرداران و کارشناسان بخش کشاورزی برگزار شد.
