گامی مؤثر در کاهش هزینههای خوراک و تحقق دامپروری پایدار با رویکرد اقتصاد چرخشی
برگزاری دوره تخصصی استفاده از پسماندهای کارخانجات در بهبود تغذیه دام در ایلام:
دوره آموزشی «استفاده از پسماندهای کارخانجات در بهبود تغذیه دام (رویکردی پایدار در دامپروری)» با تدریس سارا منتیان، محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، در شاک برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، این دوره با هدف ارتقای دانش فنی بهرهبرداران و کارشناسان حوزه دامپروری و معرفی راهکارهای علمی برای کاهش هزینههای خوراک دام و افزایش پایداری تولید برگزار شد.
سارا منتیان، محقق مرکز تحقیقات ایلام، در این دوره با اشاره به چالشهای تأمین خوراک دام گفت: تأمین نهادههای خوراکی یکی از مهمترین دغدغههای صنعت دامپروری مدرن است و وابستگی شدید این صنعت به منابع سنتی کنسانتره مانند ذرت و سویا، آن را در برابر نوسانات بازار جهانی، شرایط اقلیمی و سیاستهای تجاری آسیبپذیر کرده است.
وی افزود: در دهههای اخیر افزایش چشمگیر قیمت جهانی نهادههای کنسانتره، هزینههای تولید را بهطور مستقیم افزایش داده و حاشیه سود دامداران را کاهش داده است، بهطوری که هزینه خوراک دام بهطور متوسط ۶۰ تا ۷۰ درصد از کل هزینههای جاری واحدهای دامپروری را تشکیل میدهد. از اینرو، استفاده از منابع جایگزین مانند پسماندهای کارخانجات میتواند نقش مؤثری در کاهش هزینهها داشته باشد.
این محقق با تشریح مفهوم «اقتصاد چرخشی» در کشاورزی و دامپروری اظهار داشت: در اقتصاد چرخشی، پسماندها بهعنوان یک ورودی ارزشمند دوباره وارد چرخه تولید میشوند. استفاده از پسماندهای صنایع غذایی و تبدیلی در تغذیه دام، علاوه بر کاهش هزینههای تولید، به مدیریت بهتر محیطزیست و کاهش آلایندهها کمک میکند.
منتیان در ادامه به تعریف و دستهبندی پسماندهای صنعتی پرداخت و گفت: پسماندهای حاصل از صنایع آرد و غلات مانند سبوس گندم و جو، و همچنین تفاله چغندر قند، از مهمترین منابع جایگزین در تغذیه دام هستند که در صورت فرآوری صحیح، میتوانند انرژی و فیبر مورد نیاز دام را تأمین کنند. همچنین پسماندهای صنایع روغنکشی مانند کنجاله سویا، آفتابگردان و پنبهدانه، منابع مهم پروتئینی محسوب میشوند که قابلیت جایگزینی بخشی از کنجاله سویا را دارند.
وی با تأکید بر لزوم فرآوری پسماندها افزود: به دلیل رطوبت بالا، فسادپذیری و وجود عوامل ضدتغذیهای، استفاده مستقیم از بسیاری از پسماندها امکانپذیر نیست و انجام عملیات فرآوری شیمیایی مانند هیدرولیز قلیایی یا اورهدهی، برای افزایش قابلیت هضم و ایمنی خوراک ضروری است.
این محقق مرکز تحقیقات با اشاره به تأثیر پسماندها بر دامهای مختلف بیان کرد: در گاوهای شیری، مدیریت صحیح فیبر مؤثر و حفظ pH شکمبه اهمیت بالایی دارد، در دامهای گوشتی تمرکز بر تأمین انرژی و پروتئین برای افزایش بازده رشد است و در گوسفند و بز، به دلیل حساسیت بیشتر، استفاده از این منابع باید با احتیاط و سهم کمتر در جیره انجام شود.
منتیان در پایان با اشاره به ضرورت تحلیل اقتصادی استفاده از پسماندها گفت: موفقیت این رویکرد منوط به مقایسه دقیق هزینههای تمامشده، شامل حملونقل، فرآوری و ذخیرهسازی، با نهادههای سنتی است. استفاده اصولی از پسماندها میتواند گامی مؤثر در کاهش آلایندههای زیستمحیطی، مدیریت پسماندهای صنعتی و حرکت بهسوی دامپروری پایدار باشد.
وی توسعه فناوریهای ارزانقیمت فرآوری در مقیاس مزرعهای، تدوین استانداردهای ملی برای تضمین کیفیت و ایمنی پسماندها و بررسی اثرات مصرف بلندمدت این منابع بر سلامت دام و کیفیت محصولات دامی را از مهمترین پیشنهادات مطرحشده در این دوره عنوان کرد.
