به گزارش روابط عمومی مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، نشست تخصصی «زنجیره ارزش آبزیپروری» روز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ در قالب برنامه گفتگومحور «استودیو کشاورز» (پخش از استودیو برکت) برگزار شد. این رویداد علمی در چارچوب فعالیتهای هیئت اندیشهورز نخبگانی «ارتقای ارزشآفرینی در فعالیتهای آبزیپروری از طریق افزایش کارایی و تنوع گونهها، توسعه و تکثیر آبزیان و تقویت صنایع فرآوری استان کهگیلویه و بویراحمد» میزبان سه سخنرانی تخصصی از سوی اعضای این هیئت بود.
این نشست با حضور جمعی از محققان مرکز تحقیقات ژنتیک و اصلاح نژاد ماهیان سردآبی شهید مطهری یاسوج، مرکز تحقیقات ماهیان سردآبی کشور (تنکابن)، پژوهشکده اکولوژی دریای خزر (ساری)، کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی و مدیریت شیلات استان کهگیلویه و بویراحمد، محقق معین سازمان جهاد کشاورزی استانهای خراسان رضوی و فارس و جمعی از بهرهبرداران برگزار شد. در این رویداد، رقیه محمودی، سلطنت نجار لشگری و ابوالحسن راستیاننسب به تبیین ابعاد مختلف زنجیره ارزش، فناوریهای نگهداری و بهینهسازی تولید پرداختند.
از تولیدمحوری تا ارزشآفرینی در زنجیره ارزش آبزیپروری
در نخستین بخش، رقیه محمودی، دبیر هیئت اندیشهورز نخبگانی آبزیپروری استان و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات ژنتیک و اصلاح نژاد ماهیان سردابی یاسوج، با موضوع «زنجیره ارزش آبزیپروری: از چارچوب مفهومی تا تحلیل وضعیت و فرصتهای توسعه» به ایراد سخن پرداخت. وی با تأکید بر ضرورت حرکت از «تولیدمحوری» به سمت «ارزشآفرینی» اظهار داشت که افزایش تناژ تولید به تنهایی معادل درآمد پایدار، اشتغال باکیفیت و قدرت رقابت نیست؛ بلکه بخش عمدهای از ارزش محصول پس از برداشت و در حلقههای درجهبندی، پیشسرد، فرآوری، بستهبندی، برندسازی و توزیع شکل میگیرد. استقرار این حلقهها در خارج از منطقه تولید، به معنای خروج ارزش افزوده، اشتغال و قدرت تصمیمگیری از استان است.
دبیر هیئت اندیشهورز استان با تحلیل حلقههای اصلی و پشتیبان بر پایه الگوی پورتر در سال ۱۴۰۴، خاطرنشان کرد: هرچند تأمین خوراک (با ۴ کارخانه و ظرفیت ۴۲ هزار و ۶۰۰ تن) و منابع انسانی در استان قوی است، اما «تأمین تخم چشمزده»، «تأمین لارو و بچهماهی باکیفیت» و همچنین «لجستیک خروجی، ذخیره و توزیع سردخانهای» از حلقههای مفقوده زنجیره بهشمار میروند. وی افزود برای تولید ۴۰ هزار تن ماهی قزلآلا در استان (با فرض برداشت ماهی یککیلوگرمی و لحاظ ۵۰ درصد تلفات)، به بیش از ۸۰ میلیون تخم چشمزده نیاز است. محمودی همچنین با اشاره به پتانسیل بالای فرآوری و استخراج محصولات جانبی با ارزش بالا نظیر چرم ماهی، خاویار، کلاژن، پودر و محصولات آرایشی-بهداشتی، بر لزوم تحول اقتصاد محلی با فاصله گرفتن از فروش ماهی خام تأکید کرد.
دستاوردهای نوین فناوری پیشسرمایش، نگهداری و بستهبندی ماهی
در بخش دوم، سلطنت نجار لشگری، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات ماهیان سردآبی کشور، به تشریح «آخرین دستاوردها در زمینه پیشسرمایش، نگهداری و بستهبندی ماهی» با تأکید بر توسعه زنجیره سرد پرداخت. وی ضمن تبیین اهمیت مدیریت زنجیره سرد از لحظه برداشت تا عرضه، فناوریهای نوین پیشسرمایش از جمله یخ دوغابی، سرمایش با آب سرد و آب نمک سردشده، زیرسردسازی و تونلهای خنککننده را معرفی کرد.
وی همچنین روشهای نوین افزایش ماندگاری مانند فرآوری با فشار بالا، پوششهای خوراکی فعال، بستهبندی تحت خلأ، وکیوم اسکین، بستهبندی با اتمسفر اصلاحشده و نشانگرهای تازگی را تشریح کرد. کاربرد فناوریهای دیجیتال (اینترنت اشیاء، حسگرهای هوشمند، RFID، QR Code و بلاکچین) در پایش و رهگیری محصولات، از دیگر محورهای این ارائه بود. در پایان، پیشنهادهایی برای اجرای طرح پایلوت استانی با هدف مقایسه روشهای پیشسرمایش، ارزیابی کیفیت و تعیین عمر ماندگاری ارائه شد.
بهینهسازی تولید بچهماهی از طریق مولدسازی
سومین سخنرانی این نشست توسط ابوالحسن راستیاننسب، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات ژنتیک و اصلاح نژاد ماهیان سردابی یاسوج، با موضوع «بهینهسازی تولید بچهماهی از طریق مولدسازی از تخمهای وارداتی» ارائه شد. وی راهکارهای علمی و عملی ارتقای کیفیت مولدین، مدیریت صحیح تخمهای وارداتی و افزایش راندمان تولید بچهماهی را بررسی کرد؛ موضوعی که از حلقههای اساسی برای کاهش وابستگی و ارتقای بهرهوری در استان محسوب میشود.
شایان ذکر است این نشست همراه با جلسه پرسش و پاسخ با مدیریت مردانی، رئیس اداره رسانههای ترویج کشاورزی استان، به پایان رسید که نشانگر تعامل سازنده میان بخش علمی و بهرهبرداران بود. اجراییشدن پیشنهادهای مطرحشده در این رویداد، نیازمند همافزایی بیش از پیش سازمان جهاد کشاورزی، شیلات، بنیاد نخبگان و بخش خصوصی است.