توسعه فناوری، پیش‌شرط اصلی پایداری امنیت غذایی کشور:
رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در همایش ملی روز جهانی غذا تأکید کرد: پایداری امنیت غذایی کشور در گرو توسعه فناوری و انتقال دانش به عرصه تولید است
معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با تأکید بر ضرورت پیوند میان تحقیق، آموزش و ترویج، نوآوری و فناوری را از الزامات پایداری امنیت غذایی کشور دانست و گفت: آینده تولید غذا در کشور بیش از هر زمان دیگری به دانش، فناوری و راهکارهای مسئله‌محور وابسته است.
به گزارش روابط عمومی مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، صبح امروز، ۱۱ آبان‌ماه ۱۴۰۵، همایش ملی روز جهانی غذا با شعار «نوآوری امروز، تغذیه فردا» که در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی برگزار شد، غلامرضا گل‌محمدی، معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان تات با اشاره به چالش‌های جهانی امنیت غذایی اظهار کرد: با وجود پیشرفت‌های علمی و افزایش ظرفیت تولید غذا، همچنان دسترسی به غذای کافی یکی از چالش‌های مهم جهان است و امنیت غذایی صرفاً به میزان تولید محدود نمی‌شود.
وی با بیان اینکه نوآوری دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای تداوم تولید و افزایش تاب‌آوری بخش کشاورزی است، افزود: نوآوری الزاماً به معنای استفاده از فناوری‌های پیچیده نیست؛ معرفی ارقام مقاوم به خشکی، اصلاح روش‌های آبیاری، مدیریت علمی تغذیه گیاه، کاهش خسارت آفات و بیماری‌ها و بهبود روش‌های نگهداری محصولات نیز از مصادیق نوآوری به شمار می‌روند.
گل‌محمدی با تأکید بر ضرورت کاربردی بودن دستاوردهای پژوهشی تصریح کرد: نوآوری زمانی ارزشمند است که بتواند مسائل واقعی تولیدکنندگان را حل کند، هزینه‌های تولید را کاهش دهد و هم‌زمان کیفیت محصولات را ارتقا بخشد. در شرایطی که محدودیت منابع آب، تغییرات اقلیمی و تنش‌های محیطی از مهم‌ترین چالش‌های بخش کشاورزی کشور محسوب می‌شوند، آینده تولید غذا بیش از گذشته به دانش و فناوری وابسته است.
ضرورت تغییر رویکرد پژوهش‌ها به سمت حل مسائل بخش کشاورزی
رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با اشاره به جایگاه این سازمان در نظام تحقیقات کشاورزی کشور گفت: این سازمان به‌عنوان بازوی علمی و پژوهشی بخش کشاورزی و منابع طبیعی، مسئولیت مهمی در پاسخگویی به چالش‌های این بخش بر عهده دارد و موفقیت تحقیقات نباید صرفاً با تعداد مقالات، طرح‌های پژوهشی یا فناوری‌های تولیدشده سنجیده شود.
وی افزود: معیار اصلی ارزیابی دستاوردهای پژوهشی، میزان اثرگذاری آن‌ها در عرصه تولید است؛ به این معنا که باید مشخص شود هر دستاورد تا چه اندازه به کاهش مصرف آب، افزایش عملکرد محصولات، حفاظت از منابع پایه و تولید غذای سالم منجر شده است.
گل‌محمدی با اشاره به نام‌گذاری سال ۱۴۰۵ به‌عنوان سال «آموزش و ترویج» در این سازمان، هدف از این رویکرد را تسریع انتقال دانش و فناوری تولیدشده در سازمان تات، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی به کشاورزان و بهره‌برداران عنوان کرد.
وی با تأکید بر پیوستگی سه مؤلفه تحقیق، آموزش و ترویج خاطرنشان کرد: این سه حوزه اجزای به‌هم‌پیوسته یک مأموریت هستند و اختلال در عملکرد هر یک، اثربخشی کل نظام را کاهش می‌دهد. بر همین اساس، برنامه‌های سازمان با محوریت برنامه‌محوری، حل چالش‌ها و افزایش اثرگذاری در بخش کشاورزی تدوین شده است.
توسعه سامانه‌های هوشمند برای مدیریت تولید کشاورزی
معاون وزیر جهاد کشاورزی در ادامه، بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال، سنجش از راه دور و هوش مصنوعی را از فرصت‌های مهم تحول در بخش کشاورزی دانست و به تشریح اقدامات سازمان در این زمینه پرداخت.
وی با اشاره به تأسیس مرکز پایش الگوی تولید کشاورزی اظهار کرد: در این مرکز، تدوین، اجرا و نظارت بر الگوی کشت به‌صورت هوشمند دنبال می‌شود و علاوه بر الگوی کشت محصولات زراعی، الگوی تولید محصولات باغبانی، شیلاتی، زراعت گلخانه‌ای و گیاهان دارویی نیز تدوین و ابلاغ شده است.
وی همچنین راه‌اندازی سامانه سنجش از راه دور محصولات کشاورزی را از دیگر اقدامات این سازمان برشمرد و گفت: این سامانه امکان پیش‌بینی سطح زیر کشت و برآورد میزان تولید محصولات را پیش از برداشت فراهم می‌کند و می‌تواند نقش مؤثری در برنامه‌ریزی و مدیریت بخش کشاورزی داشته باشد.
رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی از بهره‌برداری نخستین دستیار هوشمند پاسخ‌گوی بخش کشاورزی نیز خبر داد و افزود: برنامه‌ریزی شده است این دستیار هوشمند تا پیش از پایان دولت از طریق تلفن همراه در اختیار کشاورزان قرار گیرد تا بتوانند پرسش‌های خود را به‌صورت صوتی مطرح و پاسخ‌های تخصصی دریافت کنند.
همکاری‌های بین‌المللی؛ بستری برای انتقال فناوری و دانش
گل‌محمدی با تأکید بر نقش همکاری‌های
گل‌محمدی با تأکید بر نقش همکاری‌های بین‌المللی در توسعه فناوری‌های کشاورزی بیان کرد: بخشی از فناوری‌ها در داخل کشور تولید می‌شوند و در برخی حوزه‌ها نیز استفاده از دانش و فناوری سایر کشورها ضرورت دارد؛ ازاین‌رو توسعه تعاملات علمی و بین‌المللی اهمیت ویژه‌ای دارد.
وی با اشاره به همکاری‌های سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) گفت: در قالب پروژه همکاری فنی فائو، برنامه مقابله با آفات و بیماری‌های خرما در حال اجراست و آموزش و ترویج برای کشاورزان و بهره‌برداران در استان‌های خرماخیز کشور آغاز شده است.
وی همچنین از گسترش همکاری‌ها با سازمان اسلامی امنیت غذایی و سازمان همکاری شانگهای خبر داد و افزود: همکاری در حوزه ذخایر ژنتیکی، روش‌های نوین آبیاری، هوشمندسازی و کاربرد هوش مصنوعی در کشاورزی از جمله محورهای این تعاملات است. همچنین تفاهم‌نامه‌هایی با کشورهای دوست، از جمله چین، منعقد شده تا زمینه تبادل دانش و فناوری و بهره‌گیری متقابل از ظرفیت‌های علمی و پژوهشی فراهم شود.
امنیت غذایی کشور با وجود فشارهای اقتصادی و محدودیت‌های بین‌المللی حفظ شد
معاون وزیر جهاد کشاورزی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط دشوار کشور در یک‌سال‌ونیم گذشته اظهار کرد: با وجود جنگ، فعال‌شدن مکانیسم ماشه، اختلالات حمل‌ونقل و تشدید تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی، امنیت غذایی کشور با اختلال مواجه نشد.
وی این دستاورد را حاصل وحدت، همدلی و انسجام میان بخش‌های مختلف کشور، به‌ویژه تولیدکنندگان و کشاورزان دانست و از تلاش فعالان بخش کشاورزی، دستگاه‌های اجرایی و مجموعه وزارتخانه‌های مرتبط در حفظ پایداری تأمین غذا قدردانی کرد.
گل‌محمدی همچنین یاد و تلاش‌های کشاورزان، محققان و کارکنان تحقیقات کشاورزی را که در جریان حوادث اخیر جان خود را از دست دادند، گرامی داشت و بر ضرورت قدردانی از نقش فعالان این بخش در استمرار تولید و تأمین امنیت غذایی کشور تأکید کرد.
وی در پایان، حفظ دستاوردهای کشور در حوزه امنیت غذایی را نیازمند برنامه‌ریزی، توسعه فناوری، تقویت همکاری‌های بین‌بخشی و حمایت از تولیدکنندگان دانست و خاطرنشان کرد: مسیر آینده کشاورزی کشور از نوآوری، فناوری و انتقال دانش به عرصه تولید می‌گذرد و هدف نهایی این رویکرد، دستیابی به تولیدی اقتصادی‌تر، پایدارتر و متناسب با نیاز سفره مردم است.
