راهکارهای افزایش عملکرد گندم دیم در شرایط تغییر اقلیم در استان مرکزی

جعفرزاده، در نشست بررسی مدیریت کشت محصولات دیم، راهکارهای فنی و ژنتیکی را برای ارتقای بهره‌وری گندم در مناطق خشک و نیمه‌خشک در استان مرکزی، گفت: بر اساس مقایسه داده‌های مزارع الگویی و مزارع دیم‌کاران در سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۴، مشخص شده است که خلأ عملکرد در مزارع دیم حدود ۶۰ درصد است که ۲۵ درصد مربوط به عدم استفاده ارقام گندم متناسب با اقلیم (خلأ ژنتیکی) و ۳۵ درصد مربوط به عدم رعایت مدیریت‌های زراعی (خلاء عملکرد مدیریتی) بهینه است که با رعایت این موارد، امکان افزایش عملکرد محصولات زراعی تا دوبرابر وجود دارد.

وی با معرفی و بیان ویژگی‌های ارقام جدید دیم مؤسسه افزود: بهتر است برای مناطق با بارندگی محدود (۲۵۰ تا ۳۰۰ میلی‌متر) و شرایط خشک، ارقامی همچون باران، صدرا، هشترود، واران، مهر، شالان، کمال و رحمت به دلیل تحمل خوب به تنش‌های خشکی، گرما و قابلیت انتقال مجدد زیاد در پر شدن دانه، استفاده شوند که این ارقام باوجود کمبود بارندگی در دورهٔ پر شدن دانه، قادرند عملکرد مطلوب تولید کنند. همچنین ایشان برای مناطق پرپتانسیل با بارندگی بالاتر، کشت ارقامی نظیر جام و همتا را توصیه کرد.

معاون پژوهش مؤسسه دیم در خصوص استفاده از "آبیاری تکمیلی" در ارقام خاص اشاره کرد و تصریح کرد: برای ارقامی مثل هور، هومان، شاداب، جام و همتا، مدیریت آبیاری در دو مرحله (هنگام کاشت و اواخر پنجه دهی تا شروع ساقه‌دهی) حیاتی است و رعایت دقیق این دو مرحله آبیاری می‌تواند عملکرد را به سطح ۴.۵ تا ۵ تن در هکتار برساند.

وی بر رعایت تراکم مناسب (بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم در هکتار برای شرایط فعلی) جهت کاهش رقابت بین بوته‌ای و افزایش تعداد پنجه و طول سنبله، تناوب زراعی: ضرورت رعایت تناوب (گندم با حبوبات، علوفه یا دانه‌های روغنی) جهت بهبود مواد آلی خاک و افزایش عملکرد گندم، عمق و تاریخ کاشت: هشدار نسبت به حساسیت برخی ارقام به عمق کاشت و تنظیم دقیق دستگاه‌های کارنده جهت جلوگیری از عدم سبز یا ضعیف‌شدن بوته‌ها، فاصله ردیف‌ها: فاصله ۱۵ تا ۱۷ سانتی‌متر برای بهبود استقرار گیاه و افزایش ارتفاع تأکید کرد.

در خاتمه، جعفرزاده یادآور شد که استفاده از ارقام مناسب، مصرف بهینه بذر، کوددهی مناسب، کنترل علف‌های هرز و دقت در تنظیم دستگاه‌های کاشت، از جمله پیش‌نیازهای اصلی برای تبدیل پتانسیل ژنتیکی ارقام به عملکرد واقعی در زراعت دیم است.